Het certificeren van woningconcepten en kwaliteitsborging

Een aantal jaren geleden maakte Martin van Rijn, voorzitter van Aedes, de vergelijking tussen RDW-typegoedkeuring voor auto’s en seriematige woningbouw. Waarom zou elke gemeente waarin een woningtype wordt toegepast dat voldoet, die woning opnieuw moeten beoordelen? Dat heeft geleid tot de Erkende Kwaliteitsverklaring van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB). Dit artikel gaat dieper in op de certificering op basis van de BRL 7703. Wat zijn de voordelen en hoe vindt de kwaliteitsborging plaats?

Certificering van bouwproducten
Certificering is een bekend thema in de bouwsector. Zo moeten bouwproducten in ons land al decennialang zijn voorzien van het KOMO-keurmerk, waarmee wordt aangetoond dat een product voldoet aan bepaalde kwaliteits- en veiligheidseisen. Om een certificaat te verkrijgen, moet een bedrijf voldoen aan diverse voorwaarden, vastgelegd in een beoordelingsrichtlijn (BRL). Een BRL bevat eisen waaraan een certificaathouder moet voldoen, zoals:

• Kwalificatie van personeel;
• Specificaties voor het kwaliteitsmanagementsysteem;
• Frequentie van testen en monstername volgens geldende normen.

De BRL wordt getoetst door een adviescommissie, het Gremium van Deskundigen Certificatie (GvCD). Deze commissie biedt ook expertise over de toepassing ervan. De BRL wordt ter goedkeuring aangeboden bij de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB).

De toelatingsprocedure voor certificering bestaat uit inspecties op kantoor en op de productie- of bouwlocatie. Na afgifte van het certificaat begint een instandhoudingsfase, waarin jaarlijkse controles worden uitgevoerd. Deze audits waarborgen de consistentie van productieprocessen en productkwaliteit. De certificaathouder is primair verantwoordelijk voor het naleven van de eisen in de BRL en relevante normen. Certificerende instellingen voeren audits uit met gekwalificeerde, onafhankelijke auditors. Als aanvullend advies nodig is, kan dit worden ingekocht bij gespecialiseerde adviesbureaus.

Procescertificering
De bouwsector kent traditioneel een projectmatige aanpak, waarbij vaak geen gebruik wordt gemaakt van gestandaardiseerde ontwerpen. Dit kan leiden tot complexiteit in samenwerkingen en verhoogde risico’s. Certificering en kwaliteitsborging bieden een oplossing door processen te structureren en risico’s te minimaliseren. Een voorbeeld is de toepassing van ISO-certificeringen, zoals ISO 9001 (kwaliteitsmanagement) en ISO 14001 (milieumanagement). Deze methodieken helpen bedrijven processen te borgen en aan wettelijke eisen te voldoen.

Wet kwaliteitsborging
De Wet kwaliteitsborging stelt dat een kwaliteitsborger moet controleren of een certificaat van toepassing is op een bouwproduct en correct is toegepast. Dit leidt tot ‘gerechtvaardigd vertrouwen’: als een product gecertificeerd is, verlaagt dit de risico’s bij het maken van risicoanalyses, bijvoorbeeld met het KOMO-instrument voor de Kwaliteitsborging, de KiK-tool. Steeds meer bedrijven kiezen ervoor om processen te borgen via een beoordelingsrichtlijn, in plaats van af te wachten tot een kwaliteitsborger hierom vraagt. Hierdoor wordt kwaliteitsborging een continu proces met externe audits in plaats van risico gestuurde steekproeven.

Bouwsystemen 2D en 3D
Het bouwen van tijdelijke en semi-tijdelijke woningen heeft een vlucht genomen waarbij voor woningen uit de fabriek verschillende certificaten zijn uitgereikt. Hierbij geldt onderscheid tussen twee methodes: de modulaire woning (3D) en de woning die in zeer korte tijd op de bouwplaats wordt gemonteerd (2D) Kiwa heeft voor woningconcepten de materiaalonafhankelijke beoordelingsrichtlijn BRL 7703 ontwikkeld die geschikt is voor houtbouw en duurzame woningen van beton.

Procescertificering conform BRL 7703
De BRL 7703 bestaat uit twee delen: ontwerp en assemblage. Deze aanpak is ideaal voor woonconcepten, waar ketenpartners en bouwelementen samenwerken. Het ontwerpdeel stelt eisen aan de certificaathouder en het kwaliteitssysteem. Dit omvat onder meer:

• Toetsing van constructieve veiligheid;
• Brandveiligheid;
• Bouwfysische eisen;
• Naleving van het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL).

Het assemblagedeel richt zich op de montage, zowel in de fabriek als op locatie. Hierbij wordt rekening gehouden met locatiespecifieke factoren, zoals funderingen. De regeling bevat ook een bonus-malusregeling voor afwijkingen.

Binnen de BRL is vastgelegd hoe tekortkomingen worden aangepakt en hoe corrigerende maatregelen worden geïmplementeerd. Bovendien valideert de BRL de BENG-berekening (Bijna Energie Neutrale Gebouwen). Het certificaat biedt daarmee niet alleen zekerheid, maar ook kansen voor betere prestaties en vertrouwen bij opdrachtgevers.

Erkende Kwaliteitsverklaring
Een beoordelingsrichtlijn wordt namens de overheid erkend door de TloKB. Geaccrediteerde certificerende instellingen geven vervolgens kwaliteitsverklaringen af op basis van gestandaardiseerde testmethodes in de BRL. Deze verklaringen worden opgenomen in het register van de TloKB en gelden als bewijs dat aan de bouwregels is voldaan.

Stevig fundament
Certificering biedt een stevig fundament voor kwaliteitsborging in de bouwsector, gebaseerd op drie controlelagen: zelfcontrole door de producent, onafhankelijke audits door certificerende instellingen en toetsing door de Raad voor Accreditatie en de TloKB. Uit onderzoek van BouwQ in opdracht van de provincie Gelderland blijkt dat woningen met een certificaat sneller door de vergunningsprocedure komen, met de mogelijkheid om binnen twee dagen een vergunning te verlenen. Door te investeren in certificering minimaliseren bouwbedrijven risico’s, optimaliseren zij processen en voldoen zij aan wettelijke eisen. Dit draagt niet alleen bij aan betere bouwkwaliteit, maar versterkt ook het vertrouwen in de sector.

Sneller en kosteneffectiever
Bouwproducenten met een procescertificaat onderscheiden zich door bewezen kwaliteit en efficiëntie, wat hen een voorsprong geeft bij opdrachten en bij gemeenten die voorrang verlenen aan woningen met een Erkende Kwaliteitsverklaring. Daarnaast zijn gecertificeerde processen niet alleen sneller, maar vanaf een bepaald volume ook kosteneffectiever per eenheid. Dit maakt industriële woningbouw aantrekkelijker, met potentieel 40 procent kortere bouwtijden. Deze ontwikkeling vraagt om een nieuwe mindset bij zowel producenten als opdrachtgevers, met een focus op schaalbare concepten met een lange levensduur en een lage milieu-impact, die bijdragen aan een duurzame en efficiënte bouwsector.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Jeroen Pos.

Foto: Fijn Wonen - nieuwbouwproject Zuyderkroon Zevenhuizen volledig gecertificeerd op ontwerp, productie en assemblage (KOMO-certificaat BRL 2840 deel 1 en 2 en KOMO-certificaat BRL2813)