De gevolgen en oplossingen van de invoering van de Omgevingswet voor het bouwen voor het BAG

Wekelijks behandelen de juridische experts van NewGround Law een facet van de Omgevingswet, de nieuwe wet- en regelgeving en nieuwe jurisprudentie op het gebied van de fysieke leefomgeving, op Vastgoedjournaal. Deze week bespreken Victoria Rakovitch en Welmoed Willemsen de gevolgen en de oplossingen van de invoering van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor het BAG. 

De invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen kan gevolgen hebben voor de bijhoudingsprocessen van de basisregistratie adressen en gebouwen (Wet bag). Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben in het voorjaar van 2022 een factsheet opgesteld om gemeenten (in de rol van bronhouder van de BAG) informatie te verschaffen over de effecten van de inwerkingtreding van beide wetten. In onze blog van 21 maart 2022 hebben wij de highlights uit deze 1e factsheet besproken en het belang van deze effecten voor gemeenten en gebruikers belicht. In deze blog bespreken de recent verschenen 2e factsheet over dit onderwerp.

Hoe zat het ook alweer?
Kort gezegd wordt met de invoering van de Omgevingswet een knip aangebracht in de bouwactiviteiten: er zal vanaf dat moment sprake zijn van een technische bouwactiviteit en de omgevingsplanactiviteit voor een bouwwerk. Er kunnen dan dus twee omgevingsvergunningen nodig zijn: een omgevingsvergunning voor de (technische) bouwactiviteit en een omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit.

Bij de technische bouwactiviteit, zoals de constructieve veiligheid, wordt de aanvraag getoetst aan de regels voor de technische bouwkwaliteit uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Bij de omgevingsplanactiviteit voor een bouwwerk wordt de aanvraag getoetst aan de ruimtelijke eisen, zoals de bouwhoogte, bebouwingspercentage, welstand, uit het omgevingsplan.

De Wkb kent een regime waarbij bouwwerken worden onderverdeeld in gevolgklasse, te weten gevolgklasse 0 t/m gevolgklasse 3. Dit is een klassenindeling van bouwwerken uit het oogpunt van de constructieve veiligheid en brandveiligheid. Dit zijn twee aspecten die grote directe gevolgen kunnen hebben voor de gebruikers als er iets misgaat met het bouwwerk. De onderverdeling van de gevolgklassen is zodanig dat naarmate de mogelijke gevolgen bij een calamiteit groter worden de gevolgklasse toeneemt en de bouwtechnische eisen waaraan moet worden voldaan zwaarder worden.

De gevolgen van de effecten voor de bijhouding van de BAG voor gemeenten en gebruikers
Wanneer gemeenten bestuurlijk de keuze maken om bouwwerken die vallen onder gevolgklasse 1 voor de omgevingsplanactiviteit vergunningvrij te maken, zijn er gevolgen aan de orde voor de huidige informatiestromen. Dit kan betekenen dat informatie die nodig is om de BAG bij te werken bijvoorbeeld pas twee weken voor ingebruikname beschikbaar komt.

Voor gebruikers van de BAG betekent dit dat in deze gevallen informatie ook voor hun processen later beschikbaar zal komen.

Oplossingen om als beheerder van het BAG met deze wijzigingen om te gaan
In de ontwerp- en realisatiefase van gebouwen gaat het om de volgende gegevens in de BAG:

Bij panden:

1. Voorlopige pandgeometrie;
2. Voorlopig bouwjaar;
3. Statussen.

Bij verblijfsobjecten:

1. Voorlopige geometrie;
2. Gebruiksoppervlakte;
3. Gebruiksdoel;
4. Bijbehorende nummeraanduidingen;
5. Statussen.

In de beschreven oplossingen zullen in specifieke situaties afwijkende kwaliteitseisen gaan gelden tot het moment dat bepaalde informatie wel beschikbaar is. Dit kan leiden tot gewijzigde kwaliteitseisen voor bovengenoemde objecten en attributen in de kaders kwaliteit- en toezicht voor de BAG. In de factsheet wordt opgemerkt dat het streven blijft dat de noodzakelijke informatie voor processen bij gebruikers (zowel binnen als buiten de gemeente) zoveel mogelijk op tijd beschikbaar is.

De praktijk zal uiteindelijk moeten uitwijzen in hoeverre de invoering van de Omgevingswet en de Wkb behalve de hiervoor beschreven gevolgen ook kansen gaat bieden voor effecientere bijhoudingsprocessen. Hierbij kan onder meer worden gedacht aan een versnelling van het realiseren van de definitieve pandgeometrie. Zo zou na gereedmelding met de “as-built-tekening” de kwaliteit van de voorlopige pandgeometrie gecontroleerd kunnen worden. Als er sprake is van geen tot verwaarloosbare verschillen dan zou de pandstatus direct op “in gebruik” kunnen worden gezet. Alleen bij significantie verschillen zou de geometrie dan nog moeten worden bijgewerkt voordat deze de pandstatus “in gebruik” krijgt. De jaarlijkse mutatiedetectie zal dan nog vooral worden ingezet om eventuele afwijkingen te ondervangen. In de praktijk zal moeten blijken in hoeverre deze werkwijze uitvoerbaar is. 

In elk geval is duidelijk dat er rond de start en einde bouw op een meer gestructureerde wijze informatie en signalen beschikbaar komen vanuit het Omgevingsloket. Deze informatie zal binnen de gemeente in het nieuwe VTH-systeem terecht moeten komen, zodat deze informatie ook voor de BAG-beheerder beschikbaar kan worden gemaakt. 

geothermie. Maar als de onzekerheid van een bepaald project groter is dan elders, kunnen centrale overheden de