Tijdelijke huisvesting helpt allen

De noodwoningen die het kabinet bouwt, zijn een noodoplossing. Maar de behoefte aan tijdelijk wonen groeit structureel. Er zijn betere oplossingen.

Wist u dat er in Nederland continu 1,7 miljoen mensen tijdelijke huisvesting nodig hebben? Anne-Jo Visser, programmamanager Wonen van Platform31, draagt een interessante oplossing aan. 

Het kabinet kondigde afgelopen vrijdag aan met spoed tienduizend noodwoningen te laten bouwen voor de tijdelijke huisvesting van in Nederland toegelaten vluchtelingen. Daardoor ontstaat ruimte in de reguliere asielzoekerscentra voor de opvang van de grote stroom vluchtelingen uit Syrië en andere brandhaarden, zo is de gedachte. Noodgrepen zoals eerder die week in Oranje zijn dan even niet meer nodig.

Dat klinkt mooi en zeker ook kordaat. Maar in feite kiest de overheid voor een lapmiddel om een probleem aan te pakken dat allang niet meer een incident kan worden genoemd, maar een regulier verschijnsel op de woningmarkt is geworden.

Gemiddeld 10 procent van de mensen in Nederland is op zoek naar tijdelijke woonruimte. Altijd. Het zijn jongeren en studenten, mensen die in scheiding liggen of die na ontslag uit een zorginstelling op straat terecht dreigen te komen. Het zijn arbeidsmigranten als Polen en Bulgaren. Het zijn mensen met een flexcontract voor hun eerste baan, kenniswerkers en expats. En het zijn statushouders, die het asielzoekerscentrum achter zich laten om de eerste stappen in de Nederlandse samenleving te zetten.

Het begin van de ellende
Het probleem is dat die vele honderdduizenden nu hun weg in de reguliere woningvoorraad moeten vinden. En daar begint de ellende. Want er is simpelweg te weinig woonruimte beschikbaar om op korte termijn, laat staan op afroep aan zo'n enorme vraag te voldoen. De chaos die daar het gevolg van is, bevestigt bij burgers het beeld dat Nederland wordt overspoeld. De overheid neemt noodmaatregelen om nog meer ellende te voorkomen. En dus worden er vakantieparken afgehuurd, containers neergezet en tentenkampen ingericht. Bakken met geld worden ervoor uitgetrokken. Om vervolgens, als de ergste crisis geluwd is, doodleuk over te kunnen gaan tot de orde van de dag.

Met het aanleggen van dit soort noodverbanden negeren Rijk, provincies en gemeenten, maar ook werkgevers en maatschappelijke organisaties het structurele karakter van deze crisis. Het zou veel heilzamer zijn als partijen met elkaar het probleem fundamenteel aanpakken. Hoe krijgen we in Nederland voldoende tijdelijke woonruimte om aan de behoefte van die 10 procent tegemoet te komen? Welke gronden en gebouwen stellen we hiervoor beschikbaar? Wat staat er al en waar moet bijgebouwd worden?

Groepen van 100 tot 200 mensen
Uiteindelijk zou iedere gemeente beschikking moeten hebben over gebouwen, nieuw en bestaand, bedoeld voor tijdelijk wonen. Hierin kunnen groepen van 100 tot 200 mensen snel en eenvoudig gehuisvest worden, met een vaste beheerder op locatie. Dit is een nieuw segment op de huurmarkt, dat altijd ruimte kan bieden aan de anderhalf miljoen mensen die er een beroep op willen doen. Nederland telt verschillende van deze locaties, zoals de Short Stay Facility in Dordrecht, die prima functioneren. Waar EU-arbeidsmigranten, naast ex-zorgcliënten en expats tijdelijk samen wonen.

De voordelen liggen voor het oprapen. Lapmiddelen en crisisberaad over tijdelijke huisvesting zijn niet meer nodig. De druk op de reguliere woningvoorraad neemt af, waardoor iedereen zijn plaatsje op de wachtlijst voor een corporatiewoning kan behouden. De kleinschaligheid van de aanpak zorgt voor minder maatschappelijke onrust en meer draagvlak. En wie een beroep doet op deze voorzieningen kan rustig - indien nodig - op zoek naar een 'echte' woning.

Platform31 heeft al het nodige onderzoek gedaan en experimenten uitgevoerd met het tijdelijk huisvesten van arbeidsmigranten. Daarbij is veel kennis opgedaan die zo in de praktijk kan worden toegepast. Tijdelijke huisvesting is geen surrogaat, maar een noodzakelijke aanvulling op het Nederlandse volkshuisvestingslandschap.