De Koning is dood, lang leve (de) Keijzer

Welke erfenis krijgt de nieuwe woonminister Mona Keijzer mee van haar voorganger? Vastgoedfinancieringsexperts Roel van de Bilt en Rob Wismans van Debta gaan in deze tweewekelijkse blog voor VJ dieper in op deze vraag. Want de woningmarkt staat onder zware druk en Keijzer moet omgaan met de kritische reacties op het beleid van haar voorganger.

Vertrekkend minister Hugo de Jonge heeft Volkshuisvestiging op de kaart gezet. Het is zaak dat komend minister Mona Keijzer, al dan niet met een ajoursteek, verder breit aan een bredere woningcoalitie.

In 2021 luidde een dringend verzoek van maar liefst 34 organisaties verenigd in de Actieagenda Wonen om een daadkrachtige minister van Wonen, het begin in van een nieuwe fase voor de Nederlandse woningmarkt. Deze roep werd gehoord, en Hugo de Jonge trad aan met een duidelijke missie: de woningmarkt hervormen en toegankelijk maken voor iedereen. Na een periode van intensieve beleidsvoering en substantiële veranderingen geeft hij nu het stokje door aan Mona Keijzer, die voor minstens even grote uitdagingen staat als haar voorganger. 

Daadkracht en Hervormingen
Al snel na zijn aantreden werden er diverse maatregelen genomen om de woningmarkt te verbeteren. Onder zijn leiding werd er ook stevig ingezet op het versnellen van de woningbouw. De Jonge drong aan op de ontwikkeling van nieuwe bouwprojecten om de schrijnende tekorten te verminderen, maar pakte ook issues in de bestaande markt aan (onder andere via de Wet goed verhuurderschap). Desondanks blijven er grote tekorten en uitdagingen bestaan, mede door effect van stijgende rente en forse fiscale ingrepen, wat duidt op de complexiteit van de situatie.

Een van zijn meest opvallende maatregelen is de invoering van de Wet betaalbare huur, die op 25 juni 2024 werd aangenomen door de Eerste Kamer. In voetbaltermen ruim in blessuretijd en net voordat de nieuwe minister zal aantreden. Hiermee wilde hij betaalbare huurwoningen toegankelijker maken.

Kritiek en Voortdurende Uitdagingen
Hoewel De Jonge veel bereikt heeft en daarvoor ook de credits mag krijgen, blijft hij niet onomstreden. Zijn Wet betaalbare huur heeft te maken gehad met aanzienlijke kritiek vanuit verschillende hoeken. Vastgoedbelang heeft scherpe bezwaren geuit tegen de wet, die volgens hen de investering in huurwoningen onrendabel maakt en daardoor de beschikbaarheid van huurwoningen juist zal verminderen. Maar zij is niet de enige criticaster! De kritische geluiden tonen aan dat niet iedereen tevreden is met De Jonge’s aanpak. De gerechtelijke messen worden ook geslepen.

Ondanks de geboekte vooruitgang blijven de uitdagingen op de woningmarkt aanzienlijk. Wederom door stijgende huizenprijzen. De doorsnee koopstarter komt nog steeds een ton tekort. Daarnaast kampt de bouwsector met stijgende kosten en een tekort aan bouwlocaties, waardoor de bouw van nieuwe woningen achterblijft. Het wordt steeds duidelijker dat het enkel inzetten van financiële middelen niet voldoende is; er zijn structurele hervormingen en een bredere coalitie met binnen- en buitenlandse (private) beleggers nodig om de woningmarkt echt in balans te brengen.

De Toekomst onder Keijzer
Keijzer erft een woningmarkt die nog steeds onder zware druk staat en moet omgaan met de kritische reacties op het beleid van haar voorganger. Er zijn hoge verwachtingen, en (politiek) nog niet bij iedereen het besef dat de problemen te complex zijn om snel opgelost te worden. Ze moet omgaan met de erfenis van De Jonge, terwijl ze ook haar eigen visie en aanpak wil ontwikkelen. De woningnood aanpakken en tegelijkertijd het vertrouwen van zowel huurders als verhuurders herstellen. Nieuwe strategieën om de stijgende huizenprijzen en de stagnerende bouwproductie aan te pakken. En, en, en, en en. Niet of, of, of en of. Het is aan Mona Keijzer om op het fundament van Hugo de Jonge voort te bouwen en de woningmarkt verder te hervormen op een manier die recht doet aan de complexe uitdagingen van vandaag. Nog even (ajour-)doorbreien dus aan de benodigde bredere coalitie en misschien te voortvarend fiscaalbeleid herijken en bepaalde maatregelen temporiseren voor verkrijgen benodigd draagvlak.