Pieter Bregman, Nijestee: Enquetecommissie, Kerst, het kind en het badwater
De parlementaire enquetecommissie woningcorporaties zit midden in haar voorbereiding. Mag ik hen, en u allemaal, in alle bescheidenheid iets meegeven ter overdenking onder de Kerstboom?
Reflectie op het stelsel
Het stelsel is in internationaal perspectief een groot succes, in omvang, betaalbaarheid en kwaliteit van de woningvoorraad voor mensen met een smalle beurs, maar vooral ook in het vrijwel ontbreken van echte achterbuurten in Nederland. Misschien zijn we daaraan gewend geraakt en dus verwend, en is het probleem van de volkshuisvesting dat er geen echt probleem meer is. Maar: die doorgaans nette wijken, ook voor mensen met een klein inkomen, zijn onbetaalbaar, zeker als je ze laat versloffen. Ga maar eens kijken in Charleroi, Lille, Birmingham of Dortmund.
En dat zonder staatssteun! Het Rijk is achtervang bij het WSW, en heeft daarmee wel een dikke vinger in de pap, maar betaalt geen geld aan de sector. Ze zit dus voor een dubbeltje op de eerste rang. Dit stelsel zou ook nog, door anticyclisch investeren, een flinke economische stabilisator kunnen zijn die andere landen ontberen. Als we daar juist nu nu eens gebruik van zouden maken, door afspraken over investeringen, in plaats van te heffen?
We moeten dus trots, en heel zuinig zijn op de resultaten van ons stelsel. Het stelsel is echter ‘onvoltooid’ en heeft (hoewel de sturingsfilosofie achter het BBSH uitstekend is) lang te vage kaders geboden met te veel maar tandeloze toezichthouders. Dat was helaas een voedingsbodem voor cowboys binnen de sector én voor de waan van de dag in de politiek. De combinatie leidt tot bokken van diverse slag. Toch: de affaires betreft een kleine minderheid van de corporaties. De meeste doen hun werk met passie en resultaat.
20 jaar volkshuisvesting in zes periodes
De afgelopen 20 jaar, uitgesplitst in zes periodes, geeft hier een aardig beeld van:
- 1996-1999 Periode na brutering, interne focus, professionalisering, schaalvergroting. Start wijkvernieuwing. Start verkoop bestaande voorraad. Sterke vermogensgroei. Nieuwbouw geen taak meer.
- 1999-2002 Remkes: burger moet wat te kiezen hebben. Particulier opdrachtgeverschap, koopwoning, afschaffing eisen woonruimteverdeling (KAN-experiment). Breed uitwaaierende activiteiten en flirt met de markt. Opting out? Verkoop leidend, oprichting makelaars, VVE-beheerders.
- 2002-2005 Nieuwe woningnood, dwingend beroep op corporaties om te bouwen, ook of zelfs juist vrije sectorhuur en koop. Daarom vindt op grote schaal aankoop van locaties plaats, activiteiten ‘waaieren uit’ in projectontwikkeling. Ook is er hernieuwd oog voor maatschappelijke relevantie. Aandacht voor leefbaarheid. Kwetsbare groepen.
- 2008-2010 Vogelaarwijken, beroep op corporaties ‘achter de voordeur’ te komen. Nu waaieren de activiteiten juist in het sociale domein ver uit. Start met heffingen, vennootschapsbelasting.
- 2009-2013 Sector in de knel door heffingen, crisis, vastlopende woningmarkt, inperking speelveld / kerntaakdiscussie, staatssteundiscussie, affaires, toenemende regel- en toezichtsdruk.
- 2013-2017 Investeringen naar dieptepunt, snel oplopend woningtekort, snel stijgende huren.
Hoe kan het beter
Het landelijk beleid moet gaan over volkshuisvestelijke doelen: goed en betaalbaar wonen voor iedereen, keuze, leefbaarheid, mobiliteit vanwege geluk én economie. De huur- en koopmarkt moeten gelijktijdig worden ontregeld.
Er moet meer duidelijkheid komen over doelen, rol en kader van woningcorporaties. Binnen die heldere kaders is voldoende ruimte nodig, vooral vanwege lokale verschillen. Genoemde duidelijkheid zal de cowboys in toom -, maar ook de politiek op voldoende afstand houden. De burger die wil wonen heeft groot belang bij continuïteit, consistentie, en vertrouwen.
Benut de sterke kanten van de sector: de leefbare wijken, de betaalbare woningvoorraad, het vermogen om anticyclisch te investeren. Bouw de lokale verankering (bewoners en gemeente) uit. Corporaties kunnen een voortrekkersrol vervullen in burgerparticipatie. Soft controls binnen de corporatie zijn essentieel voor verandering: maatschappelijke betrokkenheid, dienstbare houding, lokale verbinding, aanspreekbaarheid, een transparante, openhartige cultuur.
Het maatschappelijk midden kan best of both worlds zijn: maatschappelijke doelen als een overheid, met de efficiency en effectiviteit van de markt. Nu dreigt voor corporaties het omgekeerde. De trend van steeds meer, en voortdurend veranderende regels plus een steeds hogere toezichtsdruk bergen het gevaar in zich van worst of two worlds: inefficiënt als de overheid, en gericht op geldelijk resultaat als de markt. Dan is de corporatie overbodig: niet geworden, maar gemaakt. Dat zou in groter perspectief eeuwig zonde zijn. Gooi het kind niet met het badwater weg.
Auteur Pieter Bregman is algemeen directeur van Groningse woningcorporatie Nijestee.
Laatste nieuws
- 23-08-2024 14:20 Grote beleggers investeren nauwelijks in nieuwe woningen, maar Wbh niet grootste issue
- 23-08-2024 13:43 Weg vrij voor deelgebied 5 in Merwedekanaalzone: Tot 4.250 woningen mogelijk
- 23-08-2024 12:27 Alex Invest koopt winkelruimte in Woonmall Alexandrium
- 23-08-2024 11:26 Opmerkelijk: Voor dit nieuwbouwproject zijn 'incentives' nodig om kopers te trekken
- 23-08-2024 11:06 Raad van State stelt bezwaarmakers tegen 250 woningen in Tilburg in ongelijk
- 23-08-2024 09:21 Starters vragen vaker naar familiehypotheek en schenkingsvrijstelling, na afschaffing jubelton
- 23-08-2024 08:48 CBS over detailhandel: Non-food sector groeit, omzet supermarkt daalt
- 22-08-2024 16:42 IVBN-directeur: ‘Woningmarkt heeft heel fragiel punt bereikt, overheid moet nu stimuleren’
- 22-08-2024 16:12 Ondernemers en investeerders die elkaar helpen is de bewezen kracht van Mogelijk
- 22-08-2024 14:00 Bestemmingsplan voor 48 appartementen in Geldermalsen onherroepelijk
- 22-08-2024 11:31 Hightechbedrijf huurt 1.370 m2 in Eindhoven
- 22-08-2024 10:21 Scapino opent winkels in vier oude panden van Bristol
- 22-08-2024 09:19 Huurders blijven vaker zitten door achterblijvend aanbod van topkwaliteit kantoorruimte
- 22-08-2024 08:42 Twee nieuwe huurders voor City Center Tilburg
- 22-08-2024 08:42 Sam Heijkoop en Marnix Uri naar VanWonen
- 22-08-2024 06:00 Boissevain: DNB, geef banken de ruimte hun marges op peil te houden
- 22-08-2024 00:00 Koopwoningen bijna 11 procent duurder, grootste stijging in twee jaar
- 21-08-2024 18:57 Jos Baeten (a.s.r.): ‘Helft van onze woningportefeuille komt door huurwet in gereguleerde segment’
- 21-08-2024 15:57 Voormalig bankgebouw in Driebergen mag getransformeerd worden naar woningen
- 21-08-2024 14:03 Gemeenteraad Maashorst aan zet voor bijna 100 woningen
- 21-08-2024 12:51 A.s.r. investeert niet in nieuwe huurwoningen door Wet betaalbare huur
- 21-08-2024 12:13 Meierijstad geeft groen licht voor bouw flexwoningen voor 500 arbeidsmigranten
- 21-08-2024 11:32 Elan Wonen trekt stekker uit plannen voor verdichting in Haarlem-Meerwijk
- 21-08-2024 10:56 StartDock huurt ruim 1.800 m2 aan Keizersgracht in Amsterdam
- 21-08-2024 10:47 Ronald van der Zalm keert terug naar Cushman & Wakefield
- 21-08-2024 10:06 Montea boekt in Nederland 22 miljoen omzet in eerste helft van het jaar
Reacties
Om te kunnen reageren moet u zijn ingelogd. Klik hier om in te loggen.