Hoge Raad laat deur open voor btw-structuren met schoolgebouwen
Het is al jaar en dag praktijk: de btw-structuren met de nieuwbouw en verbouw van schoolgebouwen (en overigens ook met sportaccommodaties). Deze btw-structuren zijn de staatssecretaris van Financiën een doorn in het oog. Hoewel de Hoge Raad dit nooit expliciet heeft beslist, werd lange tijd in Nederland gedacht dat het leerstuk van misbruik van recht (fraus legis) in de btw niet van toepassing is.
De staatssecretaris zocht zijn heil daarom in alternatieve anti-misbruikmaatregelen, zoals de ‘strafheffing’ overdrachtsbelasting, de beperking van de optie belaste verhuur en levering tot (nagenoeg) volledige aftrekgerechtigde huurders/kopers. Sinds het Halifax-arrest van het HvJ (2006) is het duidelijk dat misbruik van recht ook in de btw een middel is om gekunstelde btw-structuren tegen te gaan. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Belastingdienst dit wapen aangrijpt om de btw-structuren met schoolgebouwen te vuur en te zwaard te bestrijden. Echter, tot nu toe verloopt die bestrijding niet bepaald succesvol. Oorzaak hiervan is de strikte toepassing van het leerstuk misbruik van recht door de Hoge Raad. De zaak Gemeente Aalten is hiervan een voorbeeld.
Overdracht nieuwe schoolgebouwen tegen lage prijs
In de zaak Gemeente Aalten gaat het om de overdracht van twee nieuw schoolgebouwen, één voor het voortgezet onderwijs en één voor het primair onderwijs, aan een tussengeschoven stichting. Het bestuur van deze stichting bestaat uit drie leden. Eén bestuurslid wordt benoemd door de school voor het voortgezet onderwijs, één bestuurder wordt benoemd door de school voor het primair onderwijs en één bestuurder wordt door deze twee bestuursleden gezamenlijk benoemd.
De schoolgebouwen worden door de gemeente Aalten geleverd voor een bedrag van € 800.000 respectievelijk € 225.000. De overeengekomen koopsommen bedragen minder dan 10% van de stichtingskosten (meer dan 10 miljoen euro). De gemeente heeft over de levering van de schoolgebouwen aan de stichting 19% (niet-aftrekbare) btw berekend en zelf alle btw op de investeringskosten (ruim 12 miljoen euro incl. btw) volledig in aftrek gebracht. Ter zake van de verkrijging van de nieuwe schoolgebouwen voor een te lage prijs is 6% overdrachtsbelasting voldaan over de stichtingskosten. De stichting heeft de nieuwe schoolgebouwen vervolgens verhuurd aan de twee scholen. Hierbij is overeengekomen dat de scholen voor een vijfjarige huurperiode een bedrag van € 850.000 respectievelijk € 275.000 vooruit betalen. Het is overigens niet moeilijk om te zien dat deze huursommen te linken zijn aan de door de stichting te betalen koopsommen.
Volgens Hof Arnhem vormde deze btw-structuur misbruik van recht, hetgeen betekent dat de gemeente geen recht had op volledige btw-aftrek op de investeringskosten. De Hoge Raad oordeelt in cassatie anders. Nu de onderwijswetgeving niet uitsluit dat dat de schoolgebouwen overgedragen worden aan het bevoegd gezegd en ook niet is uitgesloten dat de gemeente en de school een vergoeding overeenkomen, is van misbruik van recht volgens ons hoogste rechtscollege geen sprake. Ook niet indien de overdrachtsprijs lager is dan de kostprijs en de school niet aan het bevoegd gezag zelf, maar aan een aan de scholen gelieerde stichting is overgedragen. De Hoge Raad verwijst de zaak vervolgens naar Hof Den Bosch om met de juiste ‘misbruikkaders’ te beoordelen of er sprake is van misbruik van recht.
Verbouwing schoolgebouwen tegen lage prijs
Daarnaast heeft de gemeente aannemingsovereenkomst gesloten met een school voor het primair onderwijs voor de verbouwing/uitbreiding van twee bestaande schoolgebouwen tegen een vergoeding van € 171.000 plus 19% btw. De gemeente heeft vervolgens (onder)aannemingsovereenkomsten gesloten die haar voor de verbouwingen in totaal ruim 1,5 miljoen euro (incl. btw) in rekening hebben gebracht. De gemeente heeft alle btw op de verbouwingskosten in aftrek gebracht. Naar de mening van de fiscus ten onrechte. Hof Arnhem oordeelde in hoger beroep dat de gemeente recht heeft op volledige btw-aftrek van de verbouwings-btw, omdat de gemeente btw heeft voldaan over vergoeding van € 171.000 en de inspecteur niet heeft gesteld dat deze vergoeding symbolisch is. De Hoge Raad laat dit oordeel in cassatie in stand.
Conclusie
De terughoudende toepassing van het leerstuk misbruik van recht door de Hoge Raad houdt voorlopig de deur open voor btw-structuren met schoolgebouwen. Voorlopig, omdat de kans bestaat dat de wetgever de onderwijswetgeving aanpast om btw-structuren met schoolgebouwen te voorkomen.
Tot die tijd kunnen -of gemeenten dit ook willen is ter (morele) afweging van de gemeenten- gemeenten gebruikmaken van deze mogelijkheid om (veel) btw te besparen. De rechtspraak laat zien dat het zaak is om vooraf alles goed te regelen. Het adagium ‘beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald’ gaat bij btw-structuren met schoolgebouwen niet op! Daarnaast is het van belang dat de overeengekomen (lage) prijs voor de overdracht of de verbouwing van het schoolgebouw niet zo laag is dat sprake is van een symbolische vergoeding (€ 1 of € 100 bijvoorbeeld). Bij een vergoeding van honderdduizend(en) euro’s zal van een symbolische vergoeding echter niet snel sprake zijn. Gaat u binnenkort een schoolgebouw (ver)bouwen? Raadpleeg dan (ruim) van tevoren uw btw-adviseur en informeer naar de (btw-)mogelijkheden!
Mr. M.D.J. (Matthijs) van der Wulp LLM, is partner bij Van Driel Fruijtier btw-specialisten en als buitenpromovendus verbonden aan Tilburg University.
Laatste nieuws
- 23-08-2024 14:20 Grote beleggers investeren nauwelijks in nieuwe woningen, maar Wbh niet grootste issue
- 23-08-2024 13:43 Weg vrij voor deelgebied 5 in Merwedekanaalzone: Tot 4.250 woningen mogelijk
- 23-08-2024 12:27 Alex Invest koopt winkelruimte in Woonmall Alexandrium
- 23-08-2024 11:26 Opmerkelijk: Voor dit nieuwbouwproject zijn 'incentives' nodig om kopers te trekken
- 23-08-2024 11:06 Raad van State stelt bezwaarmakers tegen 250 woningen in Tilburg in ongelijk
- 23-08-2024 09:21 Starters vragen vaker naar familiehypotheek en schenkingsvrijstelling, na afschaffing jubelton
- 23-08-2024 08:48 CBS over detailhandel: Non-food sector groeit, omzet supermarkt daalt
- 22-08-2024 16:42 IVBN-directeur: ‘Woningmarkt heeft heel fragiel punt bereikt, overheid moet nu stimuleren’
- 22-08-2024 16:12 Ondernemers en investeerders die elkaar helpen is de bewezen kracht van Mogelijk
- 22-08-2024 14:00 Bestemmingsplan voor 48 appartementen in Geldermalsen onherroepelijk
- 22-08-2024 11:31 Hightechbedrijf huurt 1.370 m2 in Eindhoven
- 22-08-2024 10:21 Scapino opent winkels in vier oude panden van Bristol
- 22-08-2024 09:19 Huurders blijven vaker zitten door achterblijvend aanbod van topkwaliteit kantoorruimte
- 22-08-2024 08:42 Twee nieuwe huurders voor City Center Tilburg
- 22-08-2024 08:42 Sam Heijkoop en Marnix Uri naar VanWonen
- 22-08-2024 06:00 Boissevain: DNB, geef banken de ruimte hun marges op peil te houden
- 22-08-2024 00:00 Koopwoningen bijna 11 procent duurder, grootste stijging in twee jaar
- 21-08-2024 18:57 Jos Baeten (a.s.r.): ‘Helft van onze woningportefeuille komt door huurwet in gereguleerde segment’
- 21-08-2024 15:57 Voormalig bankgebouw in Driebergen mag getransformeerd worden naar woningen
- 21-08-2024 14:03 Gemeenteraad Maashorst aan zet voor bijna 100 woningen
- 21-08-2024 12:51 A.s.r. investeert niet in nieuwe huurwoningen door Wet betaalbare huur
- 21-08-2024 12:13 Meierijstad geeft groen licht voor bouw flexwoningen voor 500 arbeidsmigranten
- 21-08-2024 11:32 Elan Wonen trekt stekker uit plannen voor verdichting in Haarlem-Meerwijk
- 21-08-2024 10:56 StartDock huurt ruim 1.800 m2 aan Keizersgracht in Amsterdam
- 21-08-2024 10:47 Ronald van der Zalm keert terug naar Cushman & Wakefield
- 21-08-2024 10:06 Montea boekt in Nederland 22 miljoen omzet in eerste helft van het jaar
Reacties
Om te kunnen reageren moet u zijn ingelogd. Klik hier om in te loggen.