Stress maakt vastgoedsector ziek

“Mensen zien om zich heen alleen maar banen verdwijnen”, aldus arbeidspsycholoog Iris van Drie. Volgens haar komt wat ontslagen betreft de bouw- en vastgoedsector altijd als eerste aan de beurt. De bedrijfsarts realiseert zich dat dit vaak niet te voorkomen is maar roept werkgevers en managers om geduld te bewaren en helder te blijven denken."Dat betekent niet dat je als baas niks kunt doen. Je moet creatief zijn en medewerkers goed kennen om de juiste oplossing te vinden", legt ze uit. "Aandacht en eerlijkheid over hoe het bedrijf ervoor staat geeft minder stress dan dat je als werkgever onzekerheid  bij je werknemers zaait."

Maar ook de bazen kunnen de druk van de oplopende spanning van de crisis en de gevolgen daarvan niet altijd goed aan. Van Velsen weet dat de huidige economische crisis steeds meer ons dagelijks leven binnendringt. In haar praktijk behandelt ze niet alleen gewone werknemers die hun baan zijn kwijtgeraakt maar ook gevierde bouwondernemers en vastgoedmensen die in sneltreinvaart hun hele bestaan zagen verdampen.

Zo ging projectontwikkelaar Peter Leenman uit Zuidlaren vorige week volledig uit zijn dak als gevolg van een dreigend faillissement en een torenhoge schuld. De bouw van zijn projecten - onder andere winkels en appartementen - werd stilgelegd omdat hij zijn verplichtingen niet meer kon nakomen. Leenman maakte amok en werd daarop gedwongen opgenomen in een GGZ instelling waaruit hij ook weer verdween. Hij staat inmiddels op een internationale opsporingslijst.

Afgang kan iedereen overkomen

Van Drie zegt dat het vaak een samenspel is van de druk om tegen wil en dank een afglijdend bedrijf drijvende te houden en het verlies van aanzien en materiële zaken, die deze ooit zo succesvolle ondernemers geestelijk de das omdoen. Vriendschappen in het vak blijken bovendien vaak opeens niet meer zo solide. "Die afgang kan iedereen overkomen. Bovendien is het hebben van geld geen garantie voor blijvend succes." Zij doelt met het laatste op vastgoedondernemingen waarvan de financiën nog dik in orde zijn maar geplaagd worden door het opdrogen van werk door bezuinigingen of maatregelen van de overheid. Ook het feit dat de consument de hand op de knip houdt en bedrijven niet investeren in kapitaalgoederen zoals gebouwen, doet de deur vaak voor hun dicht.

De crisis komt volgens bankeconomen dubbel zo hard aan in relaties in ontbinding. De problemen op de woningmarkt zorgt ervoor dat het echtelijk huis nauwelijks verkoopbaar is, zeker als die in een hogere segment geprijsd is. En het feit dat banken terughoudend zijn met het verlenen van zakelijke en persoonlijke kredieten helpt ook niet om stress te verminderen. Financiële zorgen leggen dus een extra hypotheek op toch al kwetsbare huwelijken. Immers, scheiden doet lijden en helemaal in de portemonnee. Zeker als het huis na de scheiding verkocht moet worden en er dreigt een restschuld. "Dat risico neemt toe. In heel veel huizen zit geen overwaarde meer. Ook bedrijven zijn moeilijk aan de straatstenen kwijt te raken. De overnamemarkt ligt stil.", weet Rabobank-econoom Maarten van der Molen. "Als er maar een beetje ruimte is om bij elkaar te blijven, doen stellen dat." Maar dat levert volgens bedrijfsartsen weer extra stress op waardoor burnout of erger op de loer ligt.

Gatekeepers opleiden

Zij  waarschuwen dan ook  om de druk niet hoger te laten oplopen dan nodig is. In Nederland zijn de laatste jaren  door de Vrije Universiteit gevallen gedocumenteerd van zelfmoord van klanten van banken naar aanleiding van een gedwongen huizenverkoop, aflossingsproblemen van de hypotheek, van ondernemers die grote schulden hebben of die die failliet gingen. “Daarbij speelt uiteraard dat economische tegenslag of werkloosheid vooral dan een extra betekenis krijgen wanneer mensen al depressief zijn en / of angstig of anderszins kwetsbaar.” In het advies staan plannen om gatekeepers in de financiële wereld op te leiden, die signalen van suïcidaliteit herkennen.

Soms kan het verlies van baan, fortuin, huis, haard of bedrijf, hoe pijnlijk ook, louterend werken. "Die harde val in het ravijn heeft een positief effect gehad op mijn zakelijke leven", zegt architect Josha Bradlowski die langere tijd met psychische klachten thuis zat en vervolgend werd ontslagen bij een groot internationaal bureau. Wie ziek thuis komt te zitten omdat hij de spanning ondragelijk vindt, kan fluiten naar enig medeleven, zo heeft Bradlowski dat ervaren. "Er is geen sociaal vangnet meer. De uitvallers worden niet gemist omdat alles wat blijft liggen weer nieuwe kansen biedt voor anderen, zeker in onze business waar het nu alleen maar draait om de survival of the fittest."

Hij kreeg een eigen zeggen een zeer bescheiden ontslagvergoeding mee. "Het meespelen in die opwindende champions league ligt nog vers in mijn geheugen. Ik ben nu letterlijk terug bij af maar wel een ervaring rijker."

Barbara Sanders

reageren? barbara@vastgoedjournaal.nl