EPBD IV: Ambitie moet plaatsmaken voor noodzakelijkheid

Om het evenwicht tussen mens, milieu en economie te herstellen, moet er een grote verduurzamingsslag plaatsvinden. Dit jaar zetten we een gigantische stap in de goede richting; in mei wordt EPBD IV opgenomen in de wet- en regelgeving van alle EU-landen. Deze vierde versie van de Energy Performance of Buildings Directive moet leiden tot een emissievrije gebouwde omgeving in 2050. Het dwingt eigenaren om de energieprestaties van hun gebouwen aanzienlijk te verbeteren. Zij hebben komend voorjaar dan ook scherp in hun vizier. Maar dat staat eigenlijk verkeerd afgesteld. Het proces startte namelijk onlangs al. Direct nadat de klok twaalf keer had geslagen en 2026 begon, werd een eerste nieuw EPBD-onderdeel van kracht: de GACS-verplichting.

GACS
Als je dit voor het eerst verneemt, verbaast mij dat niets. We horen hier namelijk te weinig over, ook al is het al twee jaar bekend. Hoe zit het dan precies? GACS staat voor Gebouwautomatiserings- en controlesysteem. De verplichting houdt in dat alle utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen met meer dan 290 kW vermogen per 1 januari 2026 een GACS moeten hebben. Deze norm komt nog uit EPBD III, en in EPBD IV wordt die straks nog eens aangescherpt: binnen vijf jaar moeten alle utiliteitsgebouwen met systemen van boven 70 kW vermogen zijn voorzien van een GACS.

Er is voor gebouweigenaren dus eigenlijk geen ontkomen aan; GACS is een must have! Het systeem registreert hoeveel energie jouw gebouw verbruikt en maakt het mogelijk om dit te sturen. Een dashboard, gevoed door slimme software geïnstalleerd in het gebouw, geeft inzage in het energieverbruik. Op basis van dit inzicht kunnen wij waar en wanneer nodig je gebouw aan- en uitschakelen. Zie het als een aan- en uitknop die op de verschillende zones van een gebouw wordt gezet. Hiermee hebben we de volledige controle over het verbruik en kunnen we dat écht reduceren.

Urgentie zwelt aan
Het was al duidelijk dat veel gebouweigenaren niet vóór 31 december 2025 zouden voldoen aan de huidige GACS-verplichting, uit onwil, door slechte planning of gebrek aan capaciteit om dit systeem te installeren. Dat brengt ons bij de actualiteit. Als jij achterloopt, is het nu zaak om in 2026 zo snel mogelijk te voldoen aan die verplichting of in ieder geval een plan te hebben om dit te bewerkstelligen. Stel dat de overheid gaat handhaven, dan kan je zeggen: ‘Ik voldoe weliswaar nog niet aan de verplichting, maar ik heb een plan van aanpak liggen’. Zonder plan ben je namelijk sowieso niet in lijn met de wet- en regelgeving.

Of dit leidt tot boetes of dergelijke maatregelen is nog onduidelijk, maar dat er richtlijnen zijn waarop gehandhaafd kan gaan worden, is een feit. Ik zie en hoor nu dan ook om mij heen dat de markt hier heel erg mee bezig is. ‘Laten we voor nu aan die GACS-verplichting proberen te voldoen, dan zijn we tenminste in lijn met het eerste nieuwe EPBD-onderdeel’, is de tendens die ik bespeur. Het is op zich een prima startpunt, maar dit had dus eigenlijk al gebeurd moeten zijn. En er komen nog veel meer EPBD-verplichtingen aan...

Solide basis
Andere eisen die volgen, kunnen zijn het openlijk delen van data over het energieverbruik en het (beter) monitoren van het verbruik per huurder in multi tenant-gebouwen. Dit zijn twee voorbeelden van meerdere mogelijke punten die voortborduren op de GACS-verplichting. Je zou dus kunnen zeggen dat een GACS de basis vormt waar veel toekomstige EPBD-maatregelen op voortbouwen. Mijn team en ik hebben daarom een manier ontwikkeld om zo optimaal mogelijk het systeem te implementeren en vanuit die basis ook alle EPBD IV-vervolgstappen uit te rollen.

Zo kunnen we alleen al bij het doorvoeren van een GACS 10 tot 20 procent energiebesparing realiseren. Voor een relatief lage investering beschik je dus direct over een duurzamer gebouw. Zowel de huurder als de eigenaar profiteert hiervan: de eigenaar heeft een energiezuiniger, aantrekkelijker gebouw en de huurder minder operationele kosten dankzij lagere energielasten. Beide partijen zijn dus de grote winnaar. En deze in gang gezette verduurzamingsslag kent uiteindelijk ook alleen maar winnaars, ook al is dat door een wirwar van wet- en regelgeving soms nog lastig in te zien. Gelukkig gaan de ogen van steeds meer gebouweigenaren open; verduurzaming is niet langer een ambitie, het is een noodzakelijkheid.

Door: Robin Swane, head of ESG van Colliers, (Robin.Swane@colliers.com, +31 6 57 16 36 20)