De woningmarkt stort de afgrond in, bleek op de Expo Real. Wanneer grijpt politiek écht in?

Waar vorig jaar het motto ‘stay alive till 2025’ was, was het duidelijke thema op de Expo Real dit jaar betaalbare woningen. ‘Ik hoop dat jullie allemaal de verantwoordelijkheid nemen om in betaalbare woningen te investeren’, zei Jos Melchers in een speech tijdens het Metropooldiner op de Expo Real. Een terechte oproep, want de woningmarkt stort de afgrond in, zo bleek op de vastgoedbeurs. Dat schrijft hoofdredacteur van Vastgoedjournaal Ariana Manduzai in haar commentaar.

Op de driedaagse vastgoedbeurs Expo Real in het Duitse München was de sfeer iets beter dan een jaar eerder. ‘Mensen zijn niet zo depressief als vorig jaar’, zo formuleerden meerdere bezoekers de sfeer. De markt trekt een klein beetje aan, dat is vooral te zien aan de bijzondere interesse van veel beleggers in vooral logistiek vastgoed in Nederland. Ook Nederlandse hotels zijn populair en als we de makelaars moeten geloven, lopen de prijscorrecties van kantoren langzaam af. Kantoren op toplocaties in Amsterdam zijn weer in trek.

Maar waar totaal geen beweging in zit, is de woningmarkt. In Duitsland gaat het economisch niet goed en dat heeft zijn weerslag op de woningmarkt daar, maar buitenlandse investeerders lopen ook nog altijd met een grote boog om Nederland heen. De goede intenties van de Nederlandse gemeenten die op de beurs aanwezig waren om buitenlands kapitaal aan te trekken voor hun lokale woningmarkt ten spijt. 

Zorgwekkende trend
In augustus gooide a.s.r. een knuppel in het hoenderhok met het stevige statement niet meer in nieuwe huurwoningen te willen investeren. Naar aanleiding daarvan zijn Vesteda, Bouwinvest, Achmea en Heimstaden gevraagd naar hoeveel zij in een jaar hebben geïnvesteerd in Nederlandse woningen. Wat bleek? In totaal nog geen 1.500 woningen in een heel jaar. 

Deze zorgwekkende trend zette op de Expo Real door. Catella en Patrizia zeiden beiden voor het laatst in 2022 in nieuwe huurwoningen te hebben geïnvesteerd in Nederland. Eén van de grootste vastgoedbeleggers ter wereld, PGIM, zei ook zich voor nu niet te focussen op Nederlandse woningen en te kijken naar de beter renderende assets. Al deze partijen hebben bij elkaar miljarden klaarliggen om te investeren, en doen dat niet omdat het nodige rendement niet te maken is. De fiscale maatregelen zijn ‘killing’, de bouwkosten blijven stijgen door dure materialen en alsmaar stijgende personeelskosten. Daarnaast worden projecten duurder naarmate een ontwikkeling langer duurt: de beroepsbezwaarmakers die de Raad van State overspoelen met hun procedures kosten ontwikkelaars miljoenen.

Salonsocialisten
Jos Melchers heeft gelijk: Iedereen moet zijn verantwoordelijkheid nemen. Ik kan niet in de boeken van pensioenbeleggers kijken, maar als het niet rond te rekenen is, kan je twee dingen doen: iets doen aan de kostenkant of minder rendement accepteren. Als institutionele beleggers hun verantwoordelijkheid nemen en iets minder rendement kunnen accepteren, kunnen gemeenten en provincies dan ook hun verantwoordelijkheid nemen? Om te beginnen de bovenwettelijke (duurzaamheids)eisen. Gemeenten die hier nu nog steeds niet vanaf zijn gestapt, zijn de salonsocialisten van deze tijd die in feite helemaal geen problemen willen oplossen. Het is niet uit te leggen dat het eigen politieke belang en ideologie boven alles wordt verkozen, zelfs boven de meest basale behoeften van mensen: een dak boven hun hoofd. Dan de rigide betaalbaarheidseisen van (bijna) 70 procent betaalbare woningen. Een mooi streven, maar als daardoor vervolgens helemaal geen woningen worden gebouwd, moet je bij jezelf nagaan of dit het juiste besluit is. 

De afgelopen jaren hebben we gezien dat het gesteggel tussen lokale overheden en de markt nergens toe heeft geleid omdat ze allemaal hun eigen belang nastreven. Aangezien we allemaal onze verantwoordelijkheid niet hebben genomen, is hard politiek ingrijpen het enige dat nu nog helpt. Wat is er nog meer voor nodig om de politiek dan eindelijk te doen beseffen dat er voorlopig niets gaat gebeuren op de woningmarkt en dat we over een aantal jaar een nog veel groter probleem gaan krijgen dan we nu al hebben? Zal er dan nu écht actie worden ondernomen? Of is het stay alive till de volgende verkiezingen?