Hoe ziet de toekomst van retail eruit? Meer lokaal, meer mixed-use, meer duurzaam

De toekomst van retail, hoe ziet dat er vanuit verschillende vastgoedperspectieven eruit? Chris Lanting (Directeur Retail van Colliers), Marcel Heijmans (Teammanager Winkelcentrummanagement Sweco Vastgoed) en Ron Haerkens (projectontwikkelaar AM) hebben tijdens een bijeenkomst op de Provada hun visie gepresenteerd: 'Winkelgebieden in middelgrote steden worden populairder dan in G4-steden.'

Vastgoedadviseur Colliers heeft onderzoek gedaan naar het aantal passanten vóór corona, tijdens corona en na corona in Zwolle en Den Haag. Aan de hand van een nieuw dataplatform van Colliers dat binnenkort gelanceerd wordt is een analyse gemaakt.

Zwolle vs. Den Haag
Zwolle is sterk uit de crisis gekomen, met momenteel 40% meer passanten dan pré-corona. “Dit heeft alles te maken met een sterke regionale binding. Voorheen gingen winkeliers naar grotere steden zoals Utrecht en Groningen, maar nu blijven ze veel meer in Groningen,” concludeert Chris Lanting.

Den Haag blijft daarentegen fors achter. In deze G4-stad lopen 10% minder passanten in de binnenstad. Daarnaast wordt er ook veel minder toerisme geconstateerd. Verder heeft Den Haag een compacter winkelgebied: “Je ziet dus dat het A1-winkelgebied in Den Haag steeds kleiner wordt, wat ook voor andere steden geldt.”

Colliers verwacht dat het (binnenlandse) toerisme in 2023-2024 terug zal komen, maar met een ander doel: “Voorheen kwamen mensen voor het winkelen, nu komen ze om te recreëren. Ze komen voor meer zaken dan alleen shoppen naar de stad toe.”

Mensen komen voor meer zaken dan alleen shoppen naar de stad toe.

Bovendien wordt er rekening mee gehouden dat het aandeel e-commerce gaat doorzetten en dat de winkelgebieden alleen maar kleiner worden. Lokaal wordt steeds belangrijker: “Mensen zijn minder bereid om lange afstanden af te leggen en zijn nog steeds huiverig om drukte op te zoeken in de grote steden”, sluit Lanting af.

Retail is het hart van de wijk
Ron Haerkens van AM vertelt hoe de toekomst van retail er op het gebied van projectontwikkeling eruit ziet. “Wij zien retail als hart van de wijk. Het is een groot onderdeel van de stad, dorp en de wijk functioneert met elkaar. En als het hart van de wijk goed functioneert, functioneert alles eromheen ook goed."

Haerkens noemt een aantal belangrijke punten om retail in een gebied goed staande te houden: “Denk aan flexibiliteit. Ga in gesprek met huurders en vraag wat de problemen zijn.” Volgens de projectontwikkelaar wordt nu ook meer over omzethuur gesproken. “Maar het gaat ook over het meebewegen met de wijk. De wijk verandert constant, het wordt ouder of jonger, er komen nieuwe mensen en er gaan mensen weg. Dat kan invloed hebben op nieuwe functies, of dat het winkelgebied groter of kleiner wordt. Flexibiliteit is dan erg belangrijk," aldus Haerkens.

Net zoals Lanting benadrukt Haerkens de populariteit van de lokale verbinding. Dat zie je terug in lokale producten die je bij grote landelijke retailers in de schappen ziet liggen, maar ook lokale retailers die in het centrum zitten. “Dat geeft aantrekkingskracht en daarom komen mensen naar het centrum toe.”

AM ziet regelmatig dat er niks gebeurt met gedateerde winkelcentra uit eind van de vorige eeuw. “Die winkelcentra hebben een monotone functie, vaak alleen retail of aangevuld met horeca. Dat biedt kansen. Daar moet je in investeren, want als je niet investeert wordt de waarde, maar ook het hart minder. Als het hart minder wordt, heeft dat meteen effect op de omgeving.” AM gelooft niet meer in monotone functies, maar het mixen van functies. Niet alleen retail en horeca, maar bijvoorbeeld ook werkconcepten en woningen. “Het toevoegen van woningen geeft een identiteit aan je centrum.”

Het toevoegen van woningen geeft een identiteit aan je centrum.

Wisselingen zijn van alle tijden
Marcel Heijmans van Sweco Vastgoed bekijkt uit het perspectief van vastgoedmanagement welk rol die speelt na Covid. “Wisselingen zijn van alle tijden,” begint hij. “Maar Covid heeft die wisselingen en ontwikkelingen versterkt.” Hij vertelt dat het aantal verkooppunten voor detailhandel is verminderd en dat verkooppunten voor niet-detailhandel juist toenemen. Dat duidt ook met de ontwikkeling dat er steeds meer horeca bijkomt en dat supermarkten steeds groter worden en daarbij andere winkelunits opeten.

Verder ziet Sweco dat het aanbod van supermarkten verkleind wordt, kijk bijvoorbeeld naar de recente overname van Coop door Plus. Daarnaast neemt het aantal opnames met cashgeld fors af. De afgelopen tweeëneenhalf jaar is één derde van de pinautomaten weggehaald in winkelgebieden. Maar wat komt daarvoor terug?

Verswinkels waarbij gemak wordt toegevoegd zijn sterk opgekomen. Bibliotheken die een bredere functie hebben dan alleen maar als boekuitleenpunt krijgen ook een mooie rol binnen wijkwinkelcentra. Het aantal afhaal- en bezorgfuncties is ook sterk toegenomen, sinds 2019 met 50%.

Grote duurzaamheidsopgave
Sweco merkt op dat duurzaamheid een veel grotere rol gaat spelen in de toekomst van retail. Voor winkels is dit punt nog zeer beperkt: “Je hoort van retailers een negatieve klank. Die willen niet of kunnen niet. Sommige kleine retailers zullen op dit moment niet de financiële middelen hebben om het te financieren.”

Als we de supermarkten in beweging kunnen krijgen, dan is dat al een hele grote stap.

Heijmans plaatst daar wel een kanttekening bij. Hij vindt dat er niet zo zeer gefocust moet worden om de kleine retailers mee te krijgen met verduurzamen, maar juist de focus gelegd moet worden op supermarkten: “Het gasverbruik van twee supermarkten binnen een wijkwinkelcentrum ligt al op 47% van het hele centrum. Als je naar elektraverbruik kijkt is dat nog hoger: 77%. Als we de supermarkten in beweging kunnen krijgen, dan is dat al een hele grote stap.”

“Uiteindelijk gaat het om de samenwerking die je met elkaar aangaat,” sluit Heijmans af. “Ik geloof dat de bewustwording van de veranderingen bij de retailer er steeds meer komt. Er komen steeds meer verplichtingen  voor zowel retailer als belegger en die moeten we samen aanpakken.”