Zuidas: Van zakelijke droom van de jaren negentig naar een wijk die nog altijd zoekt naar zichzelf

Wie vandaag over de Zuidas loopt, ziet vooral glas, staal en steeds minder haast. Koffiebars zitten vol met laptops, Ubers rijden af en aan, en boven alles torenen de kantoorgebouwen uit. Het gebied geldt al jaren als het financiële hart van Nederland. Maar wie iets beter kijkt, ziet ook iets anders: een wijk die nog altijd zoekt naar wat ze precies wil zijn.

Dat is misschien niet zo vreemd. Nog geen dertig jaar geleden was dit helemaal geen stadswijk, maar een vrij anonieme strook langs de A10. Eind jaren ’90 besloten gemeente en Rijk dat hier iets groots moest gebeuren. Amsterdam moest mee kunnen doen met Londen en Parijs. De Zuidas werd het visitekaartje.

Die ambitie is, laten we eerlijk zijn, grotendeels geslaagd.

Werken: Kansen én keerzijde
Grote advocatenkantoren en financiële instellingen vestigden zich er in hoog tempo. Werken op de Zuidas werd iets om naartoe te werken, zeker voor jonge professionals die snelheid wilden maken.

Maar het beeld is minder eenduidig geworden. Waar het vroeger vooral ging over kansen en carrière, hoor je nu net zo vaak verhalen over werkdruk en lange dagen. De Zuidas is nog steeds een springplank, maar niet per se een plek waar je wilt blijven hangen.

Dat hoeft misschien ook niet. Niet elke plek hoeft comfortabel te zijn om waardevol te zijn.

Banken trekken weg: een kantelpunt?
Interessant is dat een deel van de financiële sector inmiddels andere keuzes maakt. ING en ABN AMRO, ooit bijna vanzelfsprekend verbonden aan de Zuidas, hebben hun hoofdkantoren verplaatst naar Amsterdam Zuidoost.

Dat voelt als een kantelpunt. Niet omdat de Zuidas daarmee zijn betekenis verliest, maar omdat het laat zien dat prestige alleen niet genoeg is. Ruimte, kosten en bereikbaarheid wegen minstens zo zwaar. Misschien is dat wel een teken van volwassenwording: ook de Zuidas is niet meer vanzelfsprekend de enige plek waar het gebeurt.

Wonen: luxe, maar geen vanzelfsprekende buurt
Ondertussen is de Zuidas ook een woonwijk geworden. Moderne appartementen, strak ontworpen, met alles binnen handbereik. In theorie een ideale stedelijke omgeving.

In de praktijk blijft het een lastige balans. De prijzen zijn hoog en het gebied mist nog altijd een vanzelfsprekend buurtgevoel. Het is efficiënt, comfortabel, maar zelden echt warm. Je rijdt de parkeergarage in en pakt de lift naar je appartement. Niemand ziet je op straat lopen. Een veel gehoord geluid is dan ook dat het in de avond rustig is op straat.

Toch is de reflex om dit op te lossen met zoveel mogelijk ‘betaalbare woningen’ te simplistisch. De Zuidas is een dure omgeving, met voorzieningen, horeca en winkels die daar logischerwijs op aansluiten. Wie daar grootschalig goedkope woningen wil toevoegen zonder de rest van het systeem aan te passen, creëert eerder spanning dan inclusiviteit.

Dat betekent niet dat er geen plek moet zijn voor verschillende inkomensgroepen. Maar wel dat de discussie realistischer moet worden gevoerd dan nu vaak gebeurt.

Alsof dat nog niet genoeg is, blijft de Zuidas ook fysiek een werk in uitvoering. De verbouwing van station Zuid en de aanpassing van de A10 slepen zich al jaren voort. Voor de één hoort dat bij groei, voor de ander is het simpelweg vermoeiend en besluit om met zijn onderneming te vertrekken.

Een wijk die nooit af is, vraagt geduld. En dat is schaars.

Voor wie is de Zuidas?
De kernvraag is inmiddels verschoven. Het gaat niet meer alleen over economische kracht, maar over identiteit. Voor wie is deze wijk bedoeld? De ambitie om er een gemengde stadswijk van te maken is begrijpelijk en deels ook wenselijk. Maar het risico is dat beleid doorslaat in goede bedoelingen. Niet elke plek hoeft alles voor iedereen te zijn.

De Zuidas is groot geworden door focus: op kwaliteit, op internationale aantrekkingskracht, op economische waarde. Dat zomaar loslaten, zou ook iets kapot kunnen maken.

Misschien is dat precies wat de Zuidas typeert. Het is geen afgerond verhaal, maar een plek die continu verandert en daarmee ook discussie oproept.

Voor de één blijft het het symbool van vooruitgang en kansen. Voor de ander staat het voor afstand en ongelijkheid.

De waarheid ligt, zoals zo vaak, ergens in het midden. Maar één ding is duidelijk: de Zuidas is geen experiment meer. Het is een volwassen stadsdeel en dat vraagt om volwassen keuzes.