Hoge Raad krijgt advies over misbruik jubelton bij kruislingse schenking

Het dubbel benutten van de ‘jubelton’ via kruislingse schenkingen kan worden tegengegaan met civielrechtelijke of fiscaalrechtelijke correcties. Dat adviseert advocaat-generaal Koopman in een recent advies aan de Hoge Raad. De zaak zet vraagtekens bij de houdbaarheid van deze schenkingsconstructie onder de eigenwoningvrijstelling.

Kruislings schenken en de jubelton-vrijstelling
De zaak draait om de vraag of de jubelton-vrijstelling in de schenkbelasting dubbel gebruikt kan worden bij zogenaamde kruislingse schenkingen. Bij deze constructie schenken twee partijen geld aan het kind van de ander, waardoor de vrijstelling voor de eigen woning in theorie twee keer zou kunnen worden benut. In 2017 werd de vrijstelling tijdelijk verruimd tot 100.000 euro voor een schenking ten behoeve van de aankoop van een eigen woning, wat deze schenkconstructie aantrekkelijk maakte.

In de huidige zaak ontvingen een broer en zus elk een schenking van hun moeder, en later eenzelfde bedrag van een zakelijke relatie van hun vader. Ook deze laatste schenking probeerden zij belastingvrij te maken onder de jubelton-vrijstelling. De Belastingdienst weigerde deze vrijstelling voor de schenking van de relatie van hun vader, wat leidde tot een aanslag schenkbelasting.

Advies van de AG: fraus legis toepassen
Advocaat-generaal Koopman concludeert in zijn advies dat het beroep van broer en zus bij de Hoge Raad ongegrond moet worden verklaard. Volgens hem kan het gebruik van de jubelton-vrijstelling in deze gevallen op basis van civielrechtelijke en fiscaalrechtelijke argumenten worden afgewezen. Koopman betoogt dat de constructie, indien beschouwd als schenkingen in de civiele zin van het woord, als een schenking aan het eigen kind moet worden aangemerkt, waarbij de tweede vrijstelling niet meer opgaat.

Mocht de civielrechtelijke basis onvoldoende zijn, dan kan de fiscus nog terugvallen op fraus legis, een fiscaalrechtelijk leerstuk dat misbruik van fiscale regels tegengaat. Koopman wijst erop dat de wetgever geen goedkeuring heeft gegeven aan kruislingse schenking voor dubbele belastingvrijstelling, en dat een correctie op basis van fraus legis de voorkeur heeft indien er een sterke samenhang tussen de schenkingen bestaat.

Aanzet voor nieuwe regels?
Het advies van de advocaat-generaal kan als leidraad dienen voor de Hoge Raad om een algemene regel te formuleren over kruislingse schenkingen. Koopman pleit ervoor dat, wanneer dergelijke schenkingen niet los van elkaar kunnen worden gezien, deze fiscaal gezien als een schenking aan het eigen kind moeten worden beschouwd, met toepassing van fraus legis. Dit kan een belangrijke richtingaanwijzer zijn voor toekomstige rechtspraak en belastingpraktijken.

Het onderwerp lijkt van minder direct belang nu de verruimde eigenwoningvrijstelling per 1 januari 2024 is afgeschaft, maar duidelijkheid kan nog steeds van belang zijn bij lopende kwesties en het mogelijk ontstaan van nieuwe schenkingsconstructies.