Waarom wel of niet wachten op nieuwe versie van AERIUS Calculator?

Het rekeninstrument AERIUS Calculator zou op 22 november j.l. geactualiseerd worden van versie 2021 naar versie 2022, maar dit wordt nu 26 januari 2023. Met AERIUS worden de effecten van (bouw)projecten voor de neerslag van stikstof in Natura 2000-gebieden bepaald bij toestemmingsverlening in het kader van de Wet natuurbescherming. AERIUS is (wettelijk) voorgeschreven in de Regeling natuurbescherming, zodat het de rekenkundige basis vormt voor natuurvergunningen, bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen met een ‘aanhaakplicht vanwege Natura 2000-activiteiten’. Jaarlijks wordt AERIUS geactualiseerd, zodat bij de berekeningen wordt uitgegaan van de meest actuele wetenschappelijke kennis over emissies en depositie. Hierdoor kan een berekening met een nieuwe versie van AERIUS tot een andere stikstofdepositie leiden ten opzichte van een vorige versie van AERIUS.

Een nieuwe versie van AERIUS kan dus direct gevolgen hebben voor de vraag of een natuurtoestemming is vereist en, zo ja, of deze kan worden verleend. Er is dan ook met grote belangstelling uitgekeken naar de nieuwe versie 2022, die dus op 22 november j.l. in werking zou treden. Maar op 14 november jl. werd reeds duidelijk dat deze invoeringsdatum niet zou worden gehaald (zie link). Over de reden en een duiding hiervan, schreven wij op 17 november jl. voor Vastgoedjournaal het artikel Jaarlijkse actualisatie stikstofrekeninstrument voor Natura 2000-gebieden uitgesteld: zie link.

Afgelopen vrijdag (2 december jl.) werd duidelijk dat AERIUS Calculator nu dus op 26 januari 2023 wordt geactualiseerd naar versie 2022. Dit blijkt uit het nieuwbericht Actualisatie AERIUS naar 26 januari 2023 op de website van de Rijksoverheid www.aanpakstikstof.nl.

De huidige versie van AERIUS, versie 2021, blijft nog tot 26 januari 2023 beschikbaar voor het berekenen van depositiebijdrage van projecten. Tot die die tijd kunnen er dus nog op basis van AERIUS 2021 besluiten worden genomen over ‘stikstofrelevante’ natuurvergunningen, bestemmingsplannen en/of omgevingsvergunningen. Daarna zal er getoetst moeten worden aan AERIUS 2022. Als voor een project met AERIUS 2021 geen stikstofdepositie (0,00 mol/ha/jr) is berekend, kan het dus verstandig zijn om vaart te maken met de besluitvorming. Het is immers onduidelijk wat een berekening met AERIUS 2022 zal gaan opleveren. Mogelijk is dat een stikstoftoename van 0,01 mol/ha/jr of meer, waardoor alsnog een natuurstemming is vereist.

Met betrekking tot “nieuwe aanvragen” adviseert de Rijksoverheid “dat het verstandig kan zijn om op de nieuwe versie van AERIUS Calculator te wachten. Het kan voorkomen dat de uitkomst van een berekening anders is bij doorrekenen met de nieuwe versie van AERIUS Calculator”. In zijn algemeenheid vinden wij dit een begrijpelijk advies, want vanwege de relatief lange doorlooptijd van aanvraag tot besluit zal het maar zelden voorkomen dat er nog vóór 26 januari 2023 zal (kunnen) worden beslist op een nieuwe aanvraag. Op de meeste stikstofrelevante besluiten is namelijk de uitgebreide voorbereidingsprocedure van toepassing, waarbij gedurende 6 weken een ontwerpbesluit ter inzage moet worden gelegd en er een wettelijke beslistermijn van 6 maanden geldt. Voor nieuwe aanvragen zal dan ook naar verwachting in verreweg de meeste gevallen een besluit vóór 26 januari 2023 niet haalbaar zijn en dus een berekening met versie 2022 nodig zijn.

Maar in sommige gevallen is de korte (reguliere) voorbereidingsprocedure van toepassing, met een  wettelijke beslistermijn van 8 weken. Dat is vaak het geval bij een omgevingsvergunning voor bouwen, waarbij niet wordt afgeweken van het bestemmingsplan, of waarbij kan worden volstaan met een kruimelafwijking of binnenplanse afwijking van het bestemmingsplan. Als de gemeente bereid is om zo’n aanvraag sneller te behandelen, kan nog vóór 26 januari 2023 een omgevingsvergunning worden verleend. Als de bouw- en gebruiksfase van zo’n project volgens AERIUS 2021 niet zal leiden tot een stikstoftoename op een overbelast Natura 2000-gebied (0,00 mol/ha/jr.), kan dus overwogen worden om - in overleg met de gemeente - nu nog snel vaart te maken met een nieuwe aanvraag. Voorwaarde is wel dat de gemeente niet alleen bereid, maar ook in staat is om sneller dan gebruikelijk te beslissen op de aanvraag. De aanvraag zal dus meteen (nagenoeg) volledig moeten worden ingediend, en ook zal het om een relatief ongecompliceerd bouwplan moeten gaan, zoals een kleinschalig woningbouwproject. Er dient ten slotte nog wel een kanttekening geplaatst te worden. Als tegen de omgevingsvergunning bezwaar wordt ingediend, dan zal in het kader van de beslissing op bezwaar alsnog getoetst moeten worden aan AERIUS 2022.