Stijging hypotheekrente vlakt af

De stijging van de hypotheekrente, die sinds februari in een hoog tempo doorzette, lijkt enigszins af te vlakken. Dat valt niet alleen af te lezen aan de weekstijging (gemiddeld +0,06% ten opzichte van de week ervoor +0,15%), maar ook aan het aantal renteverhogingen dat deze week door geldverstrekkers werd doorgevoerd (26 ten opzichte van de week ervoor 43). Het afremmen van de stijging van de hypotheekrente houdt verband met de rente op de kapitaalmarkt (rente op staatsleningen, het ‘inkooptarief’ van de hypotheekrente), die de laatste weken pas op de plaats maakt. De grote mate van onzekerheid in de wereld (corona, Oekraïne, inflatie) houdt de financiële markten al tijden in haar greep.

Per saldo is de hypotheekrente inmiddels met bijna 2%-punt gestegen ten opzichte van het laagtepunt van september 2021. De rentestand bevindt zich daarmee op het niveau van begin 2015. Nog steeds laag in vergelijking met de rentes van zo’n tien jaar terug, die schommelden tussen de 4% en 6%.

De hogere hypotheekrente heeft gevolgen voor de maandlasten van huizenkopers, verbouwers en oversluiters, hoewel de hypotheekrenteaftrek de toename daarvan dempt. Ook de leencapaciteit, het bedrag dat mensen kunnen lenen met hun inkomen, daalt als gevolg van die hogere hypotheekrente. Dat laatste gegeven beïnvloedt deels de keuze voor een rentevaste periode die consumenten maken bij het afsluiten van een nieuwe hypotheek. In vergelijking met februari, de maand met gemiddeld de langste renteduur (20 jaar), kiezen veel aanvragers op dit moment voor kortere renteperioden. Vooral het aandeel van 10 jaar vast is flink toegenomen, terwijl 20 en ook 30 jaar vast juist in aandeel afnemen. Daarmee zakt de gemiddelde renteduur in de lopende maand mei tot onder de 17 jaar (16,9 jaar)

Het bedrag dat iemand kan lenen op zijn of haar inkomen, wordt bepaald op basis van de tabellen van het Nibud. Daarbij mag gerekend worden met een toetsrente die behoort bij een renteperiode van minimaal 10 jaar vast. Bij een hogere rente kan minder worden geleend. Nu de renteverschillen tussen kortere en langere renteperioden weer groter worden, maken meer mensen net als in het verleden de keuze om de rente 10 jaar vast te zetten. De wijze van toetsen heeft daar dus invloed op, maar uiteraard ook het grotere verschil in maandlasten. Daarmee worden korte(re) rentes aantrekkelijker en kan ook de keuze voor een mix van rentes weer een overweging zijn.

Stuk hoger
Mensen die in de afgelopen jaren een hypotheek hebben afgesloten, merken als ze willen gaan verhuizen (al niet in verband met een echtscheiding) dat de huidige rentetarieven inmiddels een stuk hoger liggen. Daarom kiezen steeds meer consumenten ervoor om de hypotheekrente van de oude hypotheek in een dergelijke situatie mee te nemen naar hun nieuwe hypotheek. Bijna alle aanbieders kennen een verhuisregeling, al zijn er wel verschillen. Belangrijke aspecten zijn de vraag of de huidige geldverstrekker een overbruggingsfinanciering faciliteert, binnen hoeveel maanden na aflossing van de oude hypotheek er gebruik kan worden gemaakt van de verhuisregeling, en of de oude woning al moet zijn verkocht.

Daarnaast zijn er verschillen tussen geldverstrekkers in het splitsen van de hypotheek. Kunnen bij een echtscheiding beide ex-partners voor de helft gebruik maken van de verhuisregeling? Meestal is dat niet mogelijk en dient de rente te worden toebedeeld aan een van hen. Ook kan bij sommige financiers de rente alleen worden meegenomen, als het betreffende leningdeel ongewijzigd wordt voortgezet. Dat kan een probleem zijn als er bijvoorbeeld op inkomen minder kan worden geleend dan voorheen of als de aflosvorm in verband met de fiscaliteit moet worden aangepast. Het zou praktisch zijn als geldverstrekkers in hun beleid concreter gaan benoemen hoe zij omgaan met dit soort aspecten.