Neprom: Wetsvoorstel regeling bezwaar maken gaat woningbouw nog verder vertragen

De Neprom vindt dat het voorstel dat het Kabinet heeft gedaan tot aanpassing van de Algemene Wet Bestuursrecht ten behoeve van de uitwerking van het 'Varkens in Nood-arrest', de verkeerde kant op gaat. Het zal volgens de Neprom leiden tot beperking en vertraging van de woningbouw. 

De aanpassing van de wet is het gevolg van een bepaling op 14 januari 2021 van het Hof van Justitie van de Europese Unie in het 'Varkens in Nood- arrest' 62018CJ0826 (europa.eu) dat belanghebbenden die geen zienswijze hebben ingebracht tegen een besluit dat onder artikel 6 van het Verdrag van Aarhus valt toch in beroep mogen. Ook mogen niet-belanghebbenden in beroep als zij de wettelijke mogelijkheid hebben een zienswijze in te dienen.

Op 14 april 2021 en 4 mei 2021 heeft de Raad van State uitspraken gedaan waarin het arrest verder uitgewerkt is. Uit de uitspraak van de RvS volgt dat een belanghebbende die geen zienswijze ingediend heeft in een openbare uniforme voorbereidingsprocedure toch in beroep kan gaan tegen het besluit. En een niet-belanghebbende kan een beroepsprocedure starten tegen een besluit indien hij een zienswijze ingediend heeft als een openbare uniforme voorbereidings-procedure van toepassing is.

Ruime interpretatie
De Raad van State heeft de wetgever gevraagd uit te werken welke besluiten onder artikel 6 van het verdrag van Aarhus vallen, omdat de Afdeling Bestuursrechtspraak zich realiseert dat ze voor een ruime interpretatie kiest in haar uitspraken. De ministers (voor Rechtsbescherming en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat zijn hieraan tegemoet gekomen in een wetsvoorstel. 

 DE Neprom heeft in juli 2021 de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties -Kajsa Ollongren- van achtergrondinformatie en oplossingsrichtingen voorzien. De Neprom vroeg toen het algemeen maatschappelijk belang van voldoende woningbouw voorop te stellen en het huidige en schrijnende woningtekort de urgentie te geven die het verdient.                                                   
De Neprom vindt het teleurstellend dat de overheid in de brief alleen aanleiding voor nader onderzoek ziet; zonder die oplossingsrichting van inhoudelijke of procedurele toezeggingen of afspraken te voorzien. De vereniging verwacht dat de voorstellen voor procesversnellers die de Neprom in de brief deed, alsnog meegenomen worden in het onderzoek. Het had echter voor de hand gelegen dit wetsvoorstel (en straks de Veegwet Omgevingswet) als haakje te gebruiken om procesversnellers door te voeren. Het algemeen maatschappelijk belang van voldoende woningbouw maakt dat nodig.

Participatie levert meer bezwaar op
Het wetsvoorstel miskent voorts hetgeen over het onderwerp participatie is opgemerkt in de brief. Ondanks dat Neprom-leden participatie als een nuttig middel zien om hun projecten te verbeteren, merken zij ook dat participatie juist meer bezwaar- en beroepschriften oplevert. Omdat het woord 'participeren' en de uitwerking in gemeentelijk beleid vaak de verkeerde verwachtingen wekken. In de praktijk werkt het niet zo dat iedereen zijn zin kan krijgen. 

Het voorstel van de Neprom om de letterlijke tekst van het Verdrag van Aarhus te volgen, wordt als minder voor de hand liggend afgedaan. Terwijl dat in het algemeen en specifiek in dit geval de meest voor de hand liggende manier is om een kop op Europese wetgeving en interpretatieverschillen te voorkomen. Die lijn wordt in vakliteratuur ook gesteund. Het is tevens de mogelijkheid om een omissie te herstellen, die bij de implementatie van het Verdrag van Aarhus in Nederlandse wetgeving geslopen is.

Onherroepelijk is pas definitief                                                                                                                    
Door de betrokken kabinetsleden blijft onopgemerkt hoe belangrijk in de projectontwikkelings-praktijk een onherroepelijk besluit is; voor de voortgang van de bouw en de financiering van de woningen. Initiatiefnemers, kopers en woningzoekenden ervaren dagelijks de druk die dat met zich meebrengt. Niet alleen in termen van doorlooptijden maar ook omdat benodigde leningen en hypotheken pas verstrekt worden als de benodigde besluiten definitief zijn. De kosten lopen ondertussen gewoon door en dat gaat bij een gemiddeld project om grote bedragen, die uiteindelijk prijsverhogend uitpakken. Een bezwaar- of beroepschrift betekent dan ook een behoorlijke spaak tussen de wielen. Zeker nu bouwkosten ondertussen snel stijgen in de huidige markt. Dat brengt voor kopers en woningzoekenden veel onzekerheid met zich mee.                 

Volgens de Neprom is zal dit voorstel de woningbouw beperken en vertragen. Dat staat haaks op de ambitie van marktpartijen en de Rijksoverheid om 100.000 woningen per jaar te bouwen.  

Inspraak                                                                                                                                       
De inspraakperiode loopt tot en met 15 mei. De input wordt vervolgens verwerkt waarna het voorstel ter instemming naar de Ministerraad gaat. Die besluit dan of het concept voor advies naar de Raad van State verzonden kan worden. Daarna behandelt de Staten-Generaal het voorstel; eventueel in aangepaste vorm op basis van het advies van de Raad van State.