Vastgoedeigenaar, word wakker! Verzuim GACS-verplichting leidt tot een niet te exploiteren gebouw

Het is ruim een halfjaar geleden dat de GACS-verplichting van kracht werd. Sinds 1 januari 2026 moeten alle utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen vanaf 290 kW vermogen een Gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS) hebben dat energieverbruik registreert en stuurt. Hoewel dit al twee jaar bekend was, waren veel gebouweigenaren er niet op voorbereid. Erger nog, ik zie dat ze dat nu nog steeds niet zijn. Weten zij wel dat de GACS-verplichting het beginpunt is van een niet te stoppen keten aan maatregelen die verplicht wordt? En dat bij ongehoorzaamheid het gevolg niet een boete is, maar een niet te exploiteren gebouw? Het is tijd voor een wake-upcall!

Onwenselijke situatie
We maken even een sprong naar 2030. Vanaf dit jaar moet elk nieuw energielabel worden verstrekt op basis van daadwerkelijk energieverbruik van het vastgoed. Het is dus van belang dat je daar helder inzicht in hebt. Daar wordt nu op voorgesorteerd met de GACS-verplichting. Een GACS kan namelijk precies bepalen hoeveel energie er omgaat in jouw gebouw(en) en dat overzichtelijk uitlezen. Stel, jouw vastgoed komt vanaf 2030 leeg te staan, dan is de kans groot dat je een (nieuw) energielabel nodig hebt, aangezien dat verplicht is bij een volgende verkoop of verhuur. Zonder GACS aan boord, kun je in dat geval dus helemaal geen label aanvragen. Nu is je exploitatie opeens in gevaar.

Lakse houding
Terug naar vandaag. Ik merk dat veel vastgoedeigenaren op de GACS-verplichting reageren zoals het altijd al is gegaan bij nieuwe maatregelen in de vastgoedwereld: “Wij wachten wel af tot we gecontroleerd gaan worden, als dat überhaupt gaat gebeuren.” Die houding is inderdaad niet raar gebaseerd op het verleden. Elke vastgoedimpasse heeft zich uiteindelijk opgelost, door bijvoorbeeld het aanvragen van uitstellen. Onder druk wordt alles vloeibaar. Waarom dit ‘dreigement’ nu wél serieus nemen?

Voortekenen al zichtbaar
Dat het deze keer menens is, weet ik doordat de aanwezigheid van een GACS al een onderdeel van taxaties aan het worden is. Hoewel het nog zeker niet op de voorgrond staat, wordt dit element steeds meer meegenomen in bepaalde manieren van transacties doen. De voortekenen van de harde realiteit in 2030 zijn dus al zichtbaar; zonder GACS geen energielabel, en dat betekent dat je als vastgoedeigenaar je gebouw niet meer kunt verhuren en/of verkopen.

Voor de muziek uitlopen
Even een feitje voordat ik aan mijn slotpleidooi begin; zo’n 70 procent van de gebouwen in Nederland heeft nog geen energielabel. Met vier jaar tijd resterend om bovenstaand scenario af te wenden, is het zaak voor de eigenaren van deze meerderheid om te investeren in een GACS. Waarom wachten? Mijn ervaring is dat implementatie van het systeem direct een energiereductie van 10 procent tot 15 procent oplevert. Wij kunnen er dus voor zorgen dat je in het eerste jaar de kosten er al uit hebt. Een GACS is daarmee niet alleen maar een verplichting, het is nog veel meer een oplossing – een kans om energiereductie door te voeren. Dit zorgt er uiteindelijk voor dat je niet weer overal achteraan bungelt, maar nu eens voor de muziek uitloopt.

Door: Robin Swane, Head of ESG bij vastgoedadviseur Colliers (Robin.Swane@colliers.com, +31 6 57 16 36 20)