De energiemarkt verandert. Verandert vastgoed mee?

Nog maar enkele jaren geleden draaide woningverduurzaming vooral om isolatie en zonnepanelen. Inmiddels verschuift de aandacht naar de manier waarop woningen energie opwekken, opslaan en gebruiken. Netcongestie, de elektrificatie van woningen en het afschaffen van de salderingsregeling maken slim energiemanagement steeds belangrijker.

De Nederlandse woning is niet langer een plek waar alleen energie wordt verbruikt. Zonnepanelen, warmtepompen en laadpalen zijn voor veel huiseigenaren inmiddels bekende investeringen. De volgende stap is het slim laten samenwerken van al deze installaties. Niet alleen het energieverbruik bepaalt hoe toekomstbestendig een woning is. Ook de manier waarop een woning energie opwekt, opslaat en slim gebruikt, wordt steeds relevanter voor de kwaliteit en aantrekkelijkheid van vastgoed.

Van energieverbruiker naar actieve speler
Jarenlang had een woning een eenvoudige rol binnen het energiesysteem: elektriciteit afnemen wanneer dat nodig was. Inmiddels wekken honderdduizenden huishoudens zelf energie op met zonnepanelen. Ook elektrische auto's, warmtepompen en inductiekookplaten zorgen voor een hoger elektriciteitsverbruik. De woning ontwikkelt zich van een passieve energieverbruiker tot een actieve deelnemer aan het energiesysteem.

Een moderne woning kan tegenwoordig:

• zelf duurzame elektriciteit opwekken; 
• energie tijdelijk opslaan; 
• elektriciteit op verschillende momenten gebruiken; 
• inspelen op wisselende energieprijzen; 
• bijdragen aan een betere balans op het elektriciteitsnet. 

Dat vraagt om een andere manier van denken over woningverduurzaming. Voor huiseigenaren, ontwikkelaars en adviseurs betekent dit dat een toekomstbestendige woning steeds vaker wordt gezien als een woning waarin installaties niet alleen duurzaam zijn, maar ook intelligent samenwerken.

Netcongestie raakt ook particuliere woningen
Netcongestie wordt vaak geassocieerd met bedrijventerreinen en grote industriële aansluitingen. Toch merken ook particuliere huishoudens steeds vaker de gevolgen. In verschillende regio's staat uitbreiding van het elektriciteitsnet onder druk of is verzwaring van de aansluiting tijdelijk niet mogelijk. Tegelijkertijd neemt de vraag naar elektriciteit toe met het toenemend aantal elektrische apparaten. 

Ook neemt het aanbod van elektriciteit toe door de sterke groei van het aantal zonnepanelen. Netbeheerders investeren volop in uitbreiding van het net, maar die uitbreiding kost tijd. Een deel van de oplossing ligt daarom dichter bij huis. Dat maakt lokaal energiegebruik niet alleen interessant vanuit duurzaamheid, maar ook vanuit de toekomstbestendigheid van woningen. Nieuwe investeringen worden steeds vaker beoordeeld op hun bijdrage aan een flexibel en robuust energiesysteem.

Hoe meer opgewekte zonnestroom direct in de woning wordt gebruikt of tijdelijk wordt opgeslagen, hoe minder belasting op het elektriciteitsnet. Dat sluit aan bij de bredere ontwikkeling waarbij energie steeds vaker lokaal wordt opgewekt, opgeslagen en verbruikt.

Ook de Rijksoverheid en netbeheerders wijzen er, met campagnes als ‘Zet ook de knop om’, op dat slimmer omgaan met elektriciteit een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verminderen van de druk op het stroomnet. Maar voor veel mensen speelt nog iets anders mee. Zij zoeken meer grip op hun energieverbruik en meer energiezekerheid in een energiemarkt die steeds minder voorspelbaar wordt.

Verduurzaming krijgt een nieuwe fase
De eerste stap in woningverduurzaming was gericht op het beperken van de energievraag. Goede isolatie, HR++-glas en efficiënte installaties zorgden ervoor dat woningen minder energie nodig hadden. Daarna verschoof de aandacht naar duurzame opwek met zonnepanelen en warmtepompen.

Tegenwoordig beschikt een woning vaak over meerdere installaties die allemaal invloed hebben op het energieverbruik. Denk aan zonnepanelen, een laadpaal, een warmtepomp, airconditioning of een thuisbatterij. Wanneer deze systemen los van elkaar werken, blijft een deel van de mogelijkheden onbenut.

Voor de vastgoedsector betekent dit een verschuiving van losse verduurzamingsmaatregelen naar integraal ontworpen energiesystemen die voorbereid zijn op toekomstige ontwikkelingen. Bij nieuwbouw biedt dat de kans om woningen vanaf het ontwerp als een slim energiesysteem te benaderen, in plaats van afzonderlijke installaties later toe te voegen.

Slim energiemanagement zorgt ervoor dat opwekking, opslag en verbruik automatisch op elkaar worden afgestemd. Wie zich verder wil verdiepen in slim energiemanagement, vindt hierover uitgebreide achtergrondinformatie in de kennisbank van Domogo.

Praktijkvoorbeeld
Denk aan een vrijstaande woning met zonnepanelen, een warmtepomp en een elektrische auto. Op een zonnige middag produceren de zonnepanelen meer elektriciteit dan de woning op dat moment nodig heeft. Tegelijkertijd staat de auto niet thuis en draait de warmtepomp op een laag vermogen. Zonder slimme aansturing wordt een groot deel van de opgewekte energie teruggeleverd aan het elektriciteitsnet.

Wanneer dezelfde woning beschikt over een thuisbatterij die wordt aangestuurd door een slim energiemanagementsysteem, kan de opgewekte energie op een gunstiger moment worden gebruikt of tijdelijk worden opgeslagen.

De woning benut een groter deel van de zelf opgewekte elektriciteit, waardoor minder stroom hoeft te worden teruggeleverd aan het net. Ook neemt de belasting van het elektriciteitsnet af en is de woning beter voorbereid op toekomstige ontwikkelingen in de energiemarkt.

Niet meer losse installaties, maar één energiesysteem
De verduurzaming van woningen verloopt vaak stap voor stap. Eerst worden zonnepanelen geplaatst, daarna volgt een warmtepomp of laadpaal. Steeds vaker komt daar ook energieopslag bij.

De uitdaging ligt niet in het toevoegen van nóg meer installaties, maar in het slim laten samenwerken van alle onderdelen. Die ontwikkeling sluit aan bij een bredere trend in de woningmarkt, waarin niet alleen afzonderlijke installaties worden gewaardeerd, maar het complete energiesysteem van een woning.

“De waarde van een toekomstbestendige woning zit niet alleen in de afzonderlijke installaties, maar in het energiesysteem als geheel.”
– Meint Schepers, verduurzamingsadviseur

Een slimme thuisbatterij met energiemanagementsysteem is daarvan een goed voorbeeld. Niet als los product, maar als onderdeel van een compleet energiesysteem dat inspeelt op de energiebehoefte van de woning, de opbrengst van zonnepanelen en de ontwikkelingen op de energiemarkt.

Vijf kenmerken van een toekomstbestendige woning
Een toekomstbestendige woning herken je aan de volgende kenmerken:

1. Goede isolatie en een efficiënte gebouwschil. 
2. Eigen duurzame energieopwek met zonnepanelen. 
3. Mogelijkheid om lokaal opgewekte energie tijdelijk op te slaan. 
4. Slim energiemanagement dat installaties automatisch op elkaar afstemt. 
5. Voorbereiding op verdere elektrificatie, zoals een vol-elektrische warmtepomp of elektrische auto. 

Deze ontwikkelingen maken woningen flexibeler en beter voorbereid op veranderingen in de energiemarkt. Slim energiemanagement draagt bij aan de langetermijnkwaliteit en toekomstbestendigheid van een woning en kan daarmee ook een rol spelen in investeringsbeslissingen van huiseigenaren.

Ook de beoordeling van woningen verandert. Het energielabel kijkt steeds breder naar de energieprestatie van een woning, waarbij slim energiegebruik en energieopslag een grotere rol krijgen. Ook hier verschuift de aandacht van afzonderlijke installaties naar de totale energieprestatie van de woning.

Vooruitkijken in plaats van reageren
De energietransitie is volop in beweging. Ontwikkelingen zoals netcongestie, dynamische energieprijzen en de verdere elektrificatie van woningen vragen om een andere benadering van woningverduurzaming.

Waar de afgelopen jaren vooral werd geïnvesteerd in het verminderen van het energieverbruik, verschuift de aandacht naar het slim organiseren van de complete energievoorziening. Woningen die energie kunnen opwekken, opslaan en efficiënt gebruiken zijn beter voorbereid op toekomstige ontwikkelingen en kunnen een actievere rol vervullen binnen het energiesysteem.

Niet alleen de energiemarkt, maar ook de manier waarop we naar toekomstbestendig vastgoed kijken, verandert. Voor iedereen die betrokken is bij de ontwikkeling, verduurzaming of verkoop van woningen wordt het steeds belangrijker om niet alleen naar afzonderlijke installaties te kijken, maar naar de manier waarop het complete energiesysteem functioneert.

Over de auteur
Meint Schepers is verduurzamingsadviseur en schrijft over slimme energiesystemen, woningverduurzaming en energieopslag. Vanuit zijn werk bij Domogo adviseert hij huiseigenaren over toekomstbestendige energieoplossingen waarbij techniek, comfort en slim energiemanagement samenkomen.