'Het kantoor van de toekomst draait niet om werkplekken, maar om ervaringen'

Hybride werken is blijvend, human-centered design is leidend en duurzaamheid is niet langer optioneel. Dat is de kernboodschap van Tom Mous, head of commercial bij Tétris Design & Build, dochteronderneming van JLL en internationaal specialist in werkplekconcepten en kantoorinrichting. Vastgoedjournaal sprak met hem over de laatste trends in kantoorontwerp en wat dit betekent voor ontwikkelaars en beleggers.

Activity-based working is inmiddels een gevestigde basis geworden waarop wordt verder geborduurd. 'De echte trends van nu gaan over experience, human-centered design en organisational purpose,' zegt Tom Mous. 'Het blijft sterk branche- en klantafhankelijk, maar de focus ligt steeds meer op het bieden van een divers palet aan werkplekken en ruimtes. We houden rekening met verschillende generaties werknemers en behoeften vanuit neurodiversiteit - iedereen moet keuze hebben.'

Een opvallende trend is de transformatie van de traditionele kantine naar een multifunctioneel werkcafé: 'Dit is dé centrale ontmoetingsplek. Niet alleen om te lunchen, maar ook om cultuur te bewaken en sociale interactie te stimuleren. Daarnaast zien we steeds vaker vraag naar speciale ruimtes zoals meditatie- en gebedsruimtes, experience centers, barista coffee bars, gedeelde stilteruimtes met meerdere bureaus waar stilte wordt afgesproken en zelfs slaappods.'

Cruciaal is dat ruimtes worden vormgegeven op basis van de 'menselijke maat': 'Onze opdrachtgevers willen geen legbatterij aan werkplekken, maar werkplekken die worden omgeven door andere typen plekken dicht in de buurt: focus rooms en kleinere vergaderplekken om snel naar uit te wijken.'
 

Hybride werken: van tolerantie naar strategische ruimteoptimalisatie
Hybride werken is geen experiment meer, maar een vast uitgangspunt. 'We doen per project een deep dive om de specifieke bezetting van de betreffende organisatie te reflecteren. Dat is de nieuwe realiteit,' legt Mous uit. 'Door hybride werken heb je minder mensen dagelijks op kantoor, waardoor je kunt right-sizen en het overgebleven budget kunt investeren in de kwaliteit van het kantoor, andere ruimtetypen en de ervaring die je mede daardoor kunt aanbieden.'

Dat betekent meer nadruk op collaboration hubs en hoogwaardige vergaderfaciliteiten. 'De vraag is niet: hoeveel bureaus passen erin? Maar: waarom zouden mensen hier willen werken? Dáár sturen wij op.'

Hoe trek je medewerkers terug naar kantoor?
Drie factoren blijken volgens Mous doorslaggevend om mensen te verleiden: samenwerkingsruimtes, gevarieerde werkplekken en hospitality. 'Well-being en biophilic design zijn inmiddels standaard. Maar onderschat niet het belang van goede koffiecorners en lunchconcepten - informele ontmoetingen zijn cruciaal voor cultuur en betrokkenheid.'

Daarnaast speelt technologie een sleutelrol. 'AV en digitale integratie worden vaak onderschat. Als hybride vergaderen niet soepel gaat, blijven medewerkers thuis. Je plant tegenwoordig net zoveel ruimte voor tech als voor meubels.'

Gezamenlijke ruimtes zijn belangrijk, maar stilte en concentratie worden niet vergeten. 'We werken met verschillende ‘stiltegradiaties’, van semi-open zones tot volledig afgesloten pods,' aldus Mous. 'Akoestiek is daarbij een gamechanger. Het gaat allang niet meer om een paar panelen ophangen - geluid wordt net zo zorgvuldig gepland als de rest van de indeling.'

Duurzaamheid is geen keuze meer, maar randvoorwaarde
Circulariteit is inmiddels een harde eis, zeker bij internationale huurders. 'Bij elke opdracht leggen we vooraf de duurzaamheidsambitie vast. Na afloop krijgt de opdrachtgever een overzichtelijke scorekaart. Waar mogelijk kiezen we voor hergebruik van meubels, lokale leveranciers en circulaire materialen.'

Duurzaamheid hoeft niet duurder te zijn: 'Het beeld dat groen bouwen altijd meer kost, klopt niet meer. Sterker nog, voor veel corporates is het inmiddels een dealbreaker bij aanbestedingen: geen certificering, geen contract.'

Het kantoor wordt kwalitatief beter door strategische ruimteoptimalisatie. 'We rekenen met vierkante meters per aanwezige in plaats van per FTE. Door het juiste aantal vierkante meters per aanwezige te berekenen, kunnen we right-sizen,' legt Mous uit. 'We investeren meer in experience, health & wellbeing en gedeelde voorzieningen.'

Wie lopen voorop?
De techsector is duidelijk koploper in innovatieve kantoorconcepten. 'Zij experimenteren het meest, ook met AV, IT en zelfs AI. Het kantoor is voor hen een wapen in de war for talent.' Start-ups zijn een tweede groep waar ontwerpers graag voor werken: 'Met beperkte budgetten creëer je vaak de meest originele concepten.'

Traditionele bedrijven bewegen trager, maar ook daar verandert de mindset: 'Wij dagen uit, zij beslissen. Het gaat om evolutie, niet revolutie.'

De toekomst
Volgens Mous ligt de toekomst van kantoorconcepten niet in nóg meer werkplekken of strakkere efficiëntie, maar in omgevingen die zich constant kunnen aanpassen aan veranderende behoeften. 'Nu AI steeds meer de overhand krijgt in ons leven en werk, komt de nadruk in kantoorontwerp juist op de mens en het menselijke - ondersteund door technologie.' Kantoren zullen steeds meer functioneren als modulaire omgevingen die moeiteloos kunnen schakelen tussen individueel focuswerk, samenwerking, kennisdeling en zelfs klantgerichte events. Waar de afgelopen jaren vooral de nadruk lag op duurzaamheid als 'groene toevoeging', verschuift dit nu naar een holistisch welzijnsconcept: natuurlijke materialen, slim gestuurd daglicht, luchtkwaliteit en sociale interactie worden integraal onderdeel van het ontwerp.

'Het kantoor is geen vaste plek meer, maar een platform waar cultuur, creativiteit en menselijk contact samenkomen. Mensen komen niet voor een bureau, ze komen voor de ervaring,' besluit Mous.