VJ-commentaar: Waar blijven de miljardensubsidies voor de woningbouw?

VJ-commentaar - De gehele woningmarkt is vastgelopen door regulering, stikstof, rente en bouwkosten, maar kennelijk staat de woningmarkt niet hoog genoeg op het prioriteitenlijstje van onze overheid. Want waar blijven anders de subsidies?

Mijn eerste tien dagen als hoofdredacteur van Vastgoedjournaal zitten erop. Ik heb kennisgemaakt met mijn geweldige nieuwe collega’s en terwijl ik op mijn tweede dag in mijn nopjes zat te zijn over de aanwezigheid van filterkoffie op kantoor, werd mijn vrolijkheid wreed verstoord door een pushmelding op mijn telefoon: de Raad van State (RvS) heeft de bouwvrijstelling voor stikstof van tafel geveegd. Ik ben nog geen dag bezig of de vastgoedsector wordt weer op z’n kop gezet. 

De RvS probeerde nog monter de moed erin te houden in de toelichting van de uitspraak met dat ‘dit zeker geen bouwstop betekent’, slechts dat er wat partijen weer terug naar de tekentafel moeten. Flashback naar 2019: toen was er ook geen officiële bouwstop maar kwam de bouw volledig stil te liggen door tijdrovende procedures. Om de boel toch een beetje op gang te houden, toverde de rechter de bouwvrijstelling uit de hoge hoed. Nu zijn we weer terug bij af.

Proefballonnetjes
Alsof dat nog niet genoeg is, vonden de PvdA en GroenLinks het een goed moment om de communistische koppen bij elkaar te steken om met weer een nieuw plan te komen dat de markt weer een stukje verder om zeep helpt. Mijn klomp brak al toen de PvdA en GroenLinks in maart met de briljante ingeving kwamen om huiseigenaren op laste van onteigening te dwingen om te verduurzamen. Nu denken zij woningzoekers te gaan redden met een nationaal opkoopverbod voor buy-to-let woningen. Maar goed, los van de ergernis kan je daar nog van zeggen: dat zijn proefballonnetjes en gerommel in de marge. 

Er zijn veel dringendere zaken die daadwerkelijk invloed hebben op de woningmarkt, namelijk regulering en de constante verandering in regelgeving waardoor partijen zoals Orange Capital Partners niet meer willen investeren in Nederland. Daarnaast zorgen de ellenlange procedures bij gemeenten ervoor dat het jaren kan duren voordat een woningbouwproject eindelijk van de grond komt. 

Tegemoetkomingen voor iedereen
Maar ik ben een optimistisch mens en geloof dat alle betrokken partijen hard hun best doen te voorzien in de basisbehoefte van mensen: een dak boven het hoofd. Het is voor mij alleen moeilijk te geloven dat de overheid de huizenmarkt daadwerkelijk als prioriteit ziet. Follow the money en je weet waar de prioriteit zit. Naast uitgaven voor basiszaken als zorg en onderwijs kiest het kabinet er in de Miljoenennota voor om 35 miljard euro uit te geven aan het Klimaatfonds en 24 miljard euro voor het Transitiefonds voor de vermindering van stikstof. Iedereen die ook maar een kik geeft wordt meteen op zijn wenken bediend en overladen met tegemoetkomingen. Hoge energiekosten? Huishoudens krijgen een energietoeslag. Kosten: 1,4 miljard euro. Dit is bovenop de verlaging van de energiebelasting van 4,5 miljard euro. Ondernemers hebben te lijden onder coronalockdowns? Daar komt compensatie voor, waaronder ook miljoenen voor ondernemingen die het helemaal niet nodig hebben. Gemeenten willen geen asielzoekers opvangen? Zij krijgen nu 2.500 euro per persoon. Deeltijders willen niet voltijds werken? Er wordt meteen geld uitgetrokken voor een voltijdsbonus. Dit is een kleine greep uit de miljarden die worden rondgestrooid om tegenslagen voor iedereen die daarom vraagt, uit de weg te ruimen. 

Nu zegt het kabinet betaalbare woningen ook erg belangrijk te vinden, er is zelfs weer een minister voor aangesteld. Maar wat is vervolgens het antwoord van het kabinet op de realisatie van meer betaalbare woningen? Huurprijzen reguleren en de overdrachtsbelasting verhogen. Maatregelen die er alleen maar voor zorgen dat de huidige voorraad woningen herverdeeld wordt, maar niet meer woningen oplevert. 

Een luttele miljard
De woningbouw moet het doen met de Woningbouwimpuls. Een subsidiepotje van een een luttele 1 miljard euro verspreid over drie jaar (2020-2023). Het geld is bedoeld voor gemeenten voor bodemsanering, infrastructuur, het verlagen van stikstof of het inrichten van de openbare ruimte. Maar hiermee is nog steeds geen enkele woning gebouwd. Dus hoe belangrijk is het woningbouwdossier nou werkelijk voor Den Haag?

Projectontwikkelaars en bouwers zijn diegenen die de daadwerkelijke woningen bouwen. Als zij projecten niet meer rondgerekend krijgen vanwege dure stikstofberekeningen, hoge bouwkosten, rente en inflatie, personeelstekorten en lange procedures, komt er geen woning meer bij. De markt is nu al op slot aan het gaan en de verwachting is dat het probleem in 2023 nog groter gaat worden. 

Particuliere huizenkopers en huurders worden van alle kanten geholpen met subsidies en regelingen, maar de markt moet het zelf maar oplossen. Als we woningbouw zo belangrijk vinden met z’n allen, waarom wordt er niet per project gekeken naar wat een ontwikkelaar of bouwer nodig heeft om de businesscase sluitend te maken? Betaalbare woningen vragen om een betaalbaar bouw- en ontwikkelproces. Een subsidie voor de woningbouw waar zelfs de PvdA - die nu de woningmarkt om zeep probeert te helpen - achter zou moeten kunnen staan: in 2009 was het immers de eigen minister voor Wonen Eberhard van der Laan die met subsidies voor woningbouw kwam.