EIB: Te weinig concrete plannen om 100.000 woningen per jaar te realiseren

Het EIB deed onlangs uitgebreid onderzoek naar de haalbaarheid van de gewenste 100.000 nieuwe woningen per jaar vanaf 2024. Na aftrek van vervangende nieuwbouw zou het aantal woningen in Nederland vanaf dat jaar met 87.000 per jaar moeten toenemen. Maar met het huidige beleid is deze doelstelling echter niet te realiseren, concludeert het Economisch Instituut voor de Bouw in twee tegelijkertijd uitgebrachte rapporten: 'De nationale woon- en bouwagenda' en 'Kleine groene woonlocaties'. 

VJ zet de belangrijkste punten uit de rapporten op een rijtje: 

• Te weinig concrete plannen; De harde plancapaciteit is in de afgelopen jaren gestagneerd, waarbij het aandeel van deze harde plancapaciteit is gedaald van 60% naar 34%
• Een tekort aan geschikte en relatief snel te ontwikkelen locaties. Kleine groene woonlocaties dicht aansluitend bij de bestaande bebouwing bieden volgens het EIB een groot potentieel.
• Het ruimtelijk beleid vanuit de Rijksoverheid zet in op 17 grootschalige projecten voor de woningbouw, maar na onderzoek kunnen die vanwege de complexiteit en omgvang pas woningen opleveren ná 2030.
• Flexwoningen lijken een goede oplossing maar gemeenten en corporaties stellen strenge eisen en er worden vaak locaties voor gebruikt die eerder waren voorzien voor reguliere woningbouw. Men kan hier spreken over een soort kannibalisatie. 
• De transformatie-activiteit is toegenomen in de periode 2015-2019, maar vertoont sindsdien een dalende tendens. Hier spelen twee factoren een rol. De eerste is dat de leegstand bij utiliteitsgebouwen daalt. Zo is de kantooroppervlakte afgenomen, terwijl de werkgelegenheid sterk is gegroeid. Daarnaast geldt dat met de transformatie-activiteit in de achterliggende jaren de meest geschikte objecten zijn getransformeerd. Het laaghangend fruit is geplukt en dat maakt het moeilijker om in de tijd de transformatie-activiteit te kunnen bestendigen laat staat verhogen. Extra middelen die worden vrijgemaakt om de transformatie-beweging levend te houden lijken alleen al nodig om de gestegen bouwkosten op te vangen.

Kleinschalige woningbouw in het groen: een reeks van voordelen
In een tweede studie heeft het EIB de mogelijkheden verkend van het op zeer kleine schaal toevoegen van woningen dicht rond bestaande bebouwing. Er is een verkenning gemaakt van mogelijkheden voor kleinschalige woningbouw in groene woonomgevingen die dicht aansluit op de bestaande bebouwing. Daarbij is uitgegaan van bebouwing die binnen een straal van maximaal 500 meter van de bestaande bebouwing moet plaatsvinden. (de studie richt zich voor het gemak op de dichtbevolkte provincie Noord-Holland, red.)

Kleinschalige woningbouw in groene gebieden kan een belangrijke bijdrage leveren aan het oplossen van de woningnood en lijkt zelfs onmisbaar om de woonambities te realiseren. Er zijn echter ook nog andere belangrijke voordelen verbonden met een ruimtelijk beleid dat ook voldoende ruimte beschikbaar stelt voor kleinschalige woningbouw in het groen. Zo kan beter worden aangesloten op de kwalitatieve woningvraag en wordt meer doorstroming gerealiseerd, kan vaak gebruik worden gemaakt van bestaande voorzieningen en infrastructuur, worden risico’s betere gespreid door ‘veel ballen in de lucht te hebben’ en is minder arbeidscapaciteit nodig dan bij complexe binnenstedelijke projecten.

De sleutel ligt bij de overheden, die kleinschalig wonen in het groen mogelijk moeten maken via het ruimtelijk beleid. Tot nu toe is de animo hiervoor gering vanwege zorgen over aantasting van groene ruimtes en het beeld dat een dergelijk beleid niet voldoende woningen zou opleveren. Deze studie laat zien dat ruimtelijk beleid dat mogelijkheden biedt voor kleinschalige woningbouw in het groen aan hoge ruimtelijke kwaliteitseisen kan voldoen en tegelijkertijd aanzienlijke aantallen extra woningen kan opleveren in de komende jaren.

Bekijk hier de rapporten 'De nationale woon- en bouwagenda' en 'Kleine groene woonlocaties'