Na de consumenten wordt nu ook het bedrijfsleven somberder

De verwachtingen van het bedrijfsleven voor productie, afzet en werkgelegenheid is voor de komende 3 maanden voor de tweede maand op rij zijn verslechterd. Vooral de detailhandel is historisch gezien pessimistisch over de verkopen, niet gek gezien het consumentenpessimisme.

Dat analyseerde ING Research. Maar hoewel de analisten meer bewolking zien opdoemen, zien ze nog geen plensbui hangen. Zij zeggen: "Hoogconjunctuur is niet voor eeuwig. Deze week kregen we vanuit enquêtecijfers een nieuwe indicatie waar het met de economie heen gaat. Voorlopig wijst dit signaal op stagnatie en is het nog niet voldoende alarmerend om direct over te schakelen naar een doemscenario."

Mogelijk omslagpunt
De arbeidsmarkt is zelden zo krap als nu, de lonen accelereren, levertijden zijn lang en de prijsstijgingen zijn hoog. Allemaal tekenen van hoogconjunctuur: de economie loopt tegen de grenzen van het aanbod aan. Toch zijn onze economische vooruitzichten zeer gematigd. Vorige week toonden we dat de pintransacties een eerste signaal van een mogelijk omslagpunt gaven, terwijl het consumentenvertrouwen al geruimere tijd erg laag is. Nu is het uitkijken naar steeds meer signalen die iets zeggen over het heersende beeld van een voortkabbelende economie dan wel een mogelijk omslag naar een recessie. Deze week is er zo’n signaal bij gekomen, maar schokkend is dit nog niet.

Economisch sentiment nu benedengemiddeld
De Economic Sentiment Indicator -een belangrijke voorlopende indicator voor het bbp- daalde in Nederland in juni (ten opzichte van mei), voor het eerst sinds de coronacrisis weer tot net onder het langjarig gemiddelde. Deze maatstaf voor het sentiment onder consumenten en bedrijven is nu drie maanden op rij gedaald. Deze maand was de daling in ons land het sterkst onder EU-landen, maar lang niet zo groot als eind 2008 en in het voorjaar van 2020. Het niveau is ook nog niet dramatisch, maar het Nederlandse sentiment ligt wel ruim onder het eurozone gemiddelde. Vooral Duitsland en Italië -waar het bbp nog meer resterend herstelpotentieel na de coronacrisis heeft- houden het eurozonegemiddelde nog hoog, terwijl het sentiment in Oostenrijk, Finland en België nog lager is dan in Nederland.

Na somberheid consument nu bedrijfsleven een beetje minder optimistisch
Van de hoofdsectoren is de consument veruit het meest pessimistisch. In heel veel Nederlandse bedrijfssectoren gaat het echter nog best prima: alleen de administratie & overige zakelijke ondersteuningsdiensten, detailhandel, juridische en boekhoudkundige dienstverlening, onroerendgoedsector, post- en koeriersdiensten, telecomsector en verenigingen scoren op de samengestelde sentimentsindicator lager dan hun langjarig gemiddelde. De overige 29 (sub)sectoren, zoals de bouw, industrie en horeca, geven nog positieve cijfers af.

Minder productie- en werkgelegenheidsgroei, maar ook lagere inflatieverwachtingen
Als de analisten naar de onderliggende indicatoren kijken, dan valt op dat de verwachtingen van het bedrijfsleven voor productie, afzet en werkgelegenheid in de komende 3 maanden voor de tweede maand op rij zijn verslechterd. Vooral de detailhandel is historisch gezien pessimistisch over de verkopen, niet gek gezien het consumentenpessimisme. De zakelijke dienstverlening zit rond het langjarig gemiddelde, terwijl de industrie en vooral de bouw voor de komende maanden per saldo nog positief zijn over de ontwikkeling van de productie. Ook onderliggend dus een beeld van afnemende verwachtingen, maar nog steeds geen crisisalarm.

Positief is dat voor de tweede maand op rij de verkoopprijsverwachtingen van het bedrijfsleven voor de komende 3 maanden iets daalden en deze daling was breed gedragen. Dit bevestigt het beeld van de researchers dat de inflatie richting het eind van het jaar aan kracht afneemt. Dat maakt de koopkrachtonwikkeling op termijn minder dramatisch en betekent minder tegenwind voor de consumptie. Al met al verschijnt er zoals verwacht wat bewolking voor de zon, maar van een zekere plensbui lijkt nog steeds geen sprake.