Iconic Houses: een internationaal netwerk van 150 architectonische museumwoningen

Iconic Houses is een internationaal non-profit netwerk dat zo’n 150 architectonische huizen uit de 20ste eeuw met elkaar verbindt die als museumwoning open zijn voor publiek. Dit jaar bestaat het netwerk 10 jaar. Vastgoedjournaal sprak met directeur Natascha Drabbe over het ontstaan en de toekomst van het netwerk.

Een iconic house, wat is dat precies? Volgens Drabbe is het een huis dat (ooit) bewoond is en waarvan de architectuur zo beroemd en inspirerend is geweest dat het een monumentale status heeft gekregen, en open is gesteld voor het publiek. Het zijn dus museumwoningen, maar in plaats van dat er beroemde auteurs of politici in hebben gewoond, gaat het hierbij uitsluitend om de bijzondere architectuur.

Zelf woont Drabbe in het Van Schijndelhuis in Utrecht. Dit moderne huis is in 1992 door Mart van Schijndel, haar man, ontworpen. In 1999 is hij overleden. Drabbe: “Hij gaf 15 jaar lang les als docent in Düsseldorf en had generaties architecten opgeleid en zelf heb ik architectuurgeschiedenis gestudeerd. Dus ik dacht, na 10 jaar waren mensen nog steeds geïnteresseerd in mijn huis, waarom zal ik het niet zo nu en dan toegankelijk maken voor liefhebbers van architectuur en vormgeving?”

Snel kwam Drabbe erachter dat daar veel meer bij komt kijken dan alleen maar de deur open zetten. De woning moet ook bijvoorbeeld toegankelijk kunnen zijn voor mensen in een rolstoel en sta je wel of niet toe dat bezoekers met rugzakken rondlopen, wat de kans vergroot dat je muren beschadigen. Ze heeft research gedaan over wat er allemaal geregeld moet worden. “Ik merkte meteen dat er erg weinig informatie beschikbaar is wat dit betreft. Architectenhuizen zijn erg specifiek en hebben een eigen restauratieproblematiek. Ze zijn niet voor de eeuwigheid gebouwd, maar zijn ‘gewone’ huizen met een interessante architectuur en vaak experimenteel materiaalgebruik. Als ze dan later musea worden, moeten ze veel langer meegaan dan was voorzien. Ik besloot om het netwerk zelf op te gaan bouwen zodat we elkaar konden helpen."

Twee gezichten
De website heeft twee functies. Aan de ene kant is het een handige gids voor reizigers, waarmee je zowel fysiek als virtueel vanaf je bank kunt reizen. Zo kun je er goed vooronderzoek doen naar huizen die je in het echt wilt gaan bezichtigen. Naast deze publieksfunctie fungeert het netwerk ook als kennisplatform voor professionals die deze moderne museumwoningen managen. Vaak gaat het om kleine organisaties met een beperkt budget die het geld niet hebben om allerlei experts in te huren, en die via het platform van elkaar kunnen leren. Drabbe: “Je bent niet snel elkaars concurrent want de huizen zijn niet dik gezaaid, waardoor het niet erg is om kennis met elkaar te delen. Het was voor die organisaties dus een welkom idee. November 2012 is de website live gegaan, en sindsdien komt er elke maand een nieuwe museumwoning bij.”

Het netwerk van Iconic Houses informeert elkaar bijvoorbeeld over het aanvragen van een monumentenstatus of restauratiesubsidie. Drabbe: “Vergeleken met de meest populaire musea over de wereld is een ’Iconic House’ vrij laagdrempelig. Het is niet druk en het verhaal is te behappen. Je kunt op verschillende niveaus van het huis genieten: puur om de avantgardistische architectuur en de vooruitstrevende technische oplossingen, om inspiratie op te doen voor je eigen interieur of om de -soms nogal smeuïge- verhalen te horen over de bewonersgeschiedenis.  Zo is er eigenlijk voor elk wat wils. En terwijl de grote musea soms wat ontmoedigend kunnen zijn heb je bij een museumwoning meestal in anderhalf uur wel het hele verhaal gehoord en gezien."

Toekomst
In de toekomst wil Drabbe graag nog een boek publiceren: “Alle huizen die op onze website staan, en die ook in het boek komen, zijn publiekelijk toegankelijk. Dan heb je een boek met huizen over de hele wereld die je kunt bezoeken.” Ook zijn er een aantal tours opgenomen die via de website gestreamd worden. “Soms willen mensen weten of het de moeite waard is om zo’n huis in het echt te gaan bezoeken en aangezien reizen een issue is geworden gezien corona en het milieu, hoef je wellicht niet meer helemaal naar Hawaii, maar kun je eerst vanaf je bank via de online tour kijken of je het echt de moeite waard vindt om ervoor af te reizen.”