Samenwerkingsovereenkomst getekend voor cultuurhart op het Berlijnplein in Utrecht

Utrecht bouwt aan een nieuw cultuurhart met landelijke allure. Berlijnplein wordt de komende jaren getransformeerd van een cultuurplein met tijdelijke paviljoens naar een cultuurhart met permanente gebouwen voor cultuur en ondernemers. De gemeente Utrecht, stadslab RAUM, ontwikkelpartner DePlaatsmaker, creatieve broedplaats Kanaal30 en de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU) hebben hiervoor vandaag een samenwerkingsovereenkomst getekend.

Gezamenlijk gaan zij een permanente invulling geven aan Berlijnplein. Het consortium De Pleinmakers heeft de opdracht gekregen deze unieke plek te ontwerpen, te bouwen en te beheren.

Landelijke allure & continu festival
“Op Berlijnplein ontstaat een cultuurhart met landelijke allure zoals we dat nergens in Nederland kennen. Met spannende cultuur en nieuwe kunstvormen dankzij co-creatie met omwonenden en makers uit verschillende disciplines als dans, muziek, toneel en beeldende kunst”, zegt wethouder Anke Klein (Cultuur).

Sinds 2016 is vanuit de tijdelijke paviljoens op het plein al een afwisselend programma te zien en te beleven. Dat zal na opening van de nieuwbouw nog veel uitgebreider zijn. “Het publieksprogramma Berlijnplein wordt als een festival dat continu gaande is”, vertelt Klein. “Je beleeft dans en theater, struint door een expositie, doet mee aan een stadsdebat, bezoekt een presentatie of neemt even plaats op een bankje om te genieten van alle indrukken.”

Co-creatie
Het consortium heeft een eerste schets gemaakt van hoe de permanente gebouwen en publieke ruimte op Berlijnplein, de plek waar dit alles gaat gebeuren, er uit kan komen te zien. De komende tijd wordt er in co-creatie met alle partijen en omwonenden hier samen verder aan getekend.  “Er ontstaat iets bijzonders als je bewoners met kunstenaars, dichters met architecten en beleidsmakers met theatermakers in gesprek laat gaan. Dat levert daadwerkelijk iets nieuws op”, vertelt Donica Buisman van RAUM hierover.

In 2023 ligt er naar verwachting een definitief ontwerp. Eind 2025 is de nieuwbouw met onder meer expositie- en presentatieruimtes, studio’s, ateliers, horeca en werkplaatsen gereed.

Behoefte bewoners
Berlijnplein biedt straks ruimte aan al gauw 50 grotere en kleinere organisaties actief in kunst, cultuur, onderwijs, technologie en welzijn.

“We bouwen in Leidsche Rijn aan een heel nieuw stadscentrum. Met het Berlijnplein krijgt dit centrum een bruisend en kloppend hart. Creativiteit en ondernemerschap komen hier samen met cultuur en circulariteit. Iets waar veel bewoners blij van worden en behoefte aan hebben. En iets waar we trots op mogen zijn”, aldus wethouder Klaas Verschuure (Ruimtelijke Ontwikkeling, Economische Zaken en Leidsche Rijn).

Circulair bouwen
“De gebouwen op Berlijnplein worden maximaal circulair”, vertelt wethouder Eelco Eerenberg (Vastgoed). Daarmee is al de nodige ervaring opgedaan in de tijdelijke gebouwen, die nu op Berlijnplein staan. “Zo bestaat het onlangs herbouwde tijdelijke paviljoen voor 95 procent uit herbruikbare materialen, een grote stap vooruit ten opzichte van het paviljoen dat er hiervoor stond”, weet Arna Notten van DePlaatsmaker.

“De gebouwen van Berlijnplein zijn straks aanpasbaar en herbruikbaar. Berlijnplein beweegt zo mee met de stad en de wensen van steeds nieuwe gebruikers”, zegt Eerenberg. “Wij nemen een voortrekkersrol op ons en laten zien dat circulair bouwen unieke mogelijkheden biedt.”

Gemeenteraad
De gemeenteraad besloot vorig jaar om 45,2 miljoen euro te investeren in Berlijnplein als nieuw cultuurhart, onderdeel van de Cultuuras in Leidsche Rijn Centrum. Tot de nieuwbouw gereed is, blijven Theatergroep Het NUT (Nieuw Utrechts Toneel), adviesbureau Jonge Honden, Stadslab RAUM, de makers van Goede Vrijdag, welzijnsorganisatie Buurtwerkkamer, de dansgezelschappen IRC, 155 en SHIFFT, kunstenaarsinitiatief OP& en festivalorganisator Grasnapolsky doorgaan vanuit de tijdelijke paviljoens en aangrenzende werfkelders.

De Pleinmakers
Het consortium De Pleinmakers, dat de opdracht heeft gekregen om Berlijnplein te ontwerpen, te bouwen en te beheren, bestaat uit Vink Bouw, Studio R, INBO, Bureau SLA, Overtreders W, Woonpioniers, BOOM Landscape, SPIE, DWA, New Horizon, Pieters Bouwtechniek, Koen Koch Podiumadvies, DVDL en BLOC.