Jozien Timmers van MRP over de key drivers voor toekomstbestendige leefomgevingen

De noodzaak om te ontwerpen voor de uitdagingen van morgen is niet alleen een noodzaak, maar vooral ook een kans. Een kans om toekomstbestendige leefomgevingen te maken waar mensen langer en gelukkiger leven. Jozien Timmers, Head of Architecture Department bij MRP geeft op uitnodiging van Holland Property Plaza inzicht in de key drivers van de duurzame en gezonde stadswijk Cartesius in Utrecht.

De uitdagingen waar de ontwikkel- en bouwsector de komende jaren voor staat zijn ongelooflijk groot. Denk alleen al aan de footprint van deze industrie die nog veel te hoog is. De sector blijkt verantwoordelijk te zijn voor bijna 40% van de totale wereldwijde CO2-uitstoot. Daarbij komen nog de uitdagingen als woningnood, urbanisatie, klimaatadaptatie, stikstof problematiek, strengere wet & regelgeving en stijgende bouwprijzen. Tegelijkertijd vinden er veel innovaties plaats zoals het 3D-printen van bouwonderdelen, modulaire bouwsystemen en data gestuurde ontwerpsoftware die de manier waarop we ontwerpen en bouwen veranderen. Wanneer deze innovaties gecombineerd worden met de uitdagingen binnen de sector ontstaan er op de natuur gebaseerde oplossingen zoals groene daken, groene gevels en stedelijke bossen die er niet alleen voor zorgen dat de klimaatbestendigheid wordt vergroot, maar ook dat wij als mensen langer en gelukkiger leven.

Duurzame en gezonde stadswijk Cartesius
In de duurzame en gezonde stadswijk Cartesius (ontwikkeling MRP en Ballast Nedam Development) in Utrecht worden ruim 2800 woningen gerealiseerd waarbij de verduurzaming van de gebouwde omgeving hand in hand gaat met het welzijn van de mens. Het plan is gebaseerd op de wetenschappelijke theorie over plekken op de wereld waar mensen langer gezond en gelukkig leven, de zogenaamde blue zones. De lessen die de wetenschap hieruit heeft geleerd zijn vertaald in acht thema’s die worden toegepast in de uitwerking van Cartesius. De thema’s gaan enerzijds over de fysieke omgeving (milieu, biodiversiteit, mobiliteit en circulariteit) en anderzijds over het als het gedrag van de mens (zingeving en ontspanning, bewegen, gezonde voeding en community). Namelijk 20% van hoe lang we leven wordt bepaald door onze genen en maar liefst 80% wordt bepaald door onze leefstijl en de keuzes die we dagelijks maken.

Wanneer innovaties gecombineerd worden met de uitdagingen binnen de sector ontstaan er op de natuur gebaseerde oplossingen zoals groene daken, groene gevels en stedelijke bossen.

Een hechte community
De woningen in Cartesius worden allemaal gesitueerd rondom een groot centraal park. Het centrale park is autovrij met voldoende ruimte voor fietsers en wandelaars. Het park is cruciaal voor het stimuleren en realiseren van een hechte community waarin mensen wonen en werken, bewegen, ontmoeten, gezond eten en aandacht besteden aan zingeving en ontspanning. Aanvullend op het woonprogramma komen er verschillende voorzieningen zoals een basisschool, een sporthal, een supermarkt met een biologisch en gezond assortiment en diverse horecagelegenheden.

Huis van de wijk
De blikvanger en het epicentrum van de buurt wordt het monumentale CAB. Het gebouw, waar vanaf 1949 het Centraal Autoherstel Bedrijf van de NS was gevestigd, wordt een echte ontmoetingsplek, een huis van de wijk. Het is een laagdrempelige plek waar voor iedereen wat te doen is en je meer kan leren over Cartesius. Er is daarnaast een nauwe samenwerking met vier grote universiteiten voor het stimuleren van innovatie en educatie rondom de 8 thema’s van Cartesius. Het resultaat is een toekomstbestendige leefomgeving waar bewoners langer gezond en gelukkig kunnen leven en het milieu minder belasten.

Toekomstbestendige leefomgevingen
Cartesius laat zien wat de key drivers zijn voor de realisatie van toekomstbestendige leefomgevingen die zowel een positieve impact probeert te maken op de planeet als de leefkwaliteit van de mens. Allereerst is dat educatie. Hoe willen mensen wonen en leven? Hoe kunnen we onze impact op het milieu verkleinen en de energietransitie versnellen? Door bewustwording en beter begrip van de uitdagingen van de toekomst kunnen we betere plannen maken. Ten tweede is het belangrijk dat er wordt ingezet op innovatie. Door te zoeken naar nieuwe bouwmaterialen, nieuwe bouwmethodieken en nieuwe vormen van mobiliteit kan de impact van deze sector worden verkleind. Zo wordt in Cartesius gezonde en duurzame mobiliteit vanzelfsprekend. Er komen nieuwe vormen van mobiliteit die ervoor zorgen dat autogebruik minder wordt. In plaats daarvan wordt gebruik gemaakt van deelmobiliteit, openbaar vervoer en goede fiets- en wandelverbindingen.

De hoge ambitie van duurzame wijken kan alleen gerealiseerd worden wanneer er vanaf het begin van projecten een nauwe samenwerking plaats vindt tussen de diverse stakeholders

Tot slot, de hoge ambitie van duurzame wijken kan alleen gerealiseerd worden wanneer er vanaf het begin van projecten een nauwe samenwerking plaats vindt tussen de diverse stakeholders. Door de complexiteit van de opgave om te komen tot toekomstbestendige leefomgevingen is een integrale aanpak vanaf het allereerste moment nodig. De gezamenlijke agenda van planners, architecten en ontwikkelaars is nog nooit zo duidelijk geweest als nu. Waarbij we met elkaar niet moeten kijken naar alle problemen maar vooral naar de kansen.

Dit is een bijdrage van Jozien Timmers, Head of Architecture Department bij MRP en lid van Holland Property Plaza.