Grootste weekstijging hypotheekrente sinds kredietcrisis

De hypotheekrente is de laatste weken aan het stijgen. Het herstel van de economie, de hoge inflatie en het anticiperen op het afbouwen van stimuleringsmaatregelen door de centrale banken Fed en ECB zorgen daarvoor.

De marktrente steeg deze week extra hard, nadat ECB-president Lagarde liet weten ingrijpen door de Europese Centrale Bank later dit jaar niet uit te sluiten. De marge die aanbieders maken kwam hierdoor flink onder druk te staan, met als gevolg dat geldverstrekkers deze week massaal de hypotheekrente verhoogden.

Op een enkeling na verhoogden alle actieve geldverstrekkers in Nederland deze week hun rentetarieven. Meerdere aanbieders zelfs twee keer. Waren we de laatste jaren gewend geraakt aan wijzigingen met 0,05%-punt, deze week waren verhogingen met 0,20% tot 0,50%-punt opeens de standaard. Bij elkaar leidde dat zelfs tot de grootste gemiddelde weekstijging sinds juni 2008.

De berichten over de stijgende rente zorgen al sinds begin van het jaar voor hoge aantallen hypotheekaanvragen. Lag het landelijk gemiddelde de afgelopen jaren rond de 10.000 aanvragen per week (HDN), dit jaar zijn 13.000 tot 14.000 aanvragen tot dusverre gebruikelijk. En de huidige week zal naar verwachting zelfs met meer dan 20.000 aanvragen de boeken in gaan. Met name consumenten die hun hypotheek willen oversluiten komen in actie, maar ook mensen die willen verhogen vanwege bijvoorbeeld een verbouwing of een ander doel. Via De Hypotheekshop zijn er dit jaar in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar maar liefst 40% meer aanvragen in behandeling. En 2021 was al een recordjaar.

Als de rente stijgt, roept dat vaak vragen op over het effect op de betaalbaarheid en de huizenprijzen. ING was vorige week in het nieuws omdat het geld heeft gereserveerd, voor consumenten die als gevolg van de inflatie en de rentestijging niet meer aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Uit de AFM consumentenmonitor bleek vorige week, dat een op de tien hypotheekklanten denkt de maandlasten niet meer te kunnen betalen als de hypotheeklasten, bijvoorbeeld door een sterke rentestijging, anderhalf keer zo hoog worden. Vooralsnog staat de hypotheekrente nog altijd op een zeer laag niveau, in vergelijking met de rentestanden van tien jaar geleden. Destijds was 4% tot 6% het normaal. Veel economen, waaronder Klaas Knot van DNB, houden voor de toekomst rekening met een rente van 3% à 4%.

Dalende huizenprijzen lijken op dit moment lastig voor te stellen. Deze stijgen immers al jaren met meer dan 10% per jaar en recent zelfs met 20%. Hoewel de krapte op de woningmarkt ongekend is en de verschillen met de kredietcrisis groot (bijvoorbeeld verplicht aflossen voor nieuwe hypotheken met hypotheekrenteaftrek en een lagere maximale hypotheek t.o.v. de woningwaarde), blijft de rentestand van invloed op de betaalbaarheid en daarmee op de huizenprijzen. De TU Delft heeft in bijgaande grafiek het effect op de huizenprijzen van verschillende rentescenario’s in kaart gebracht. De onderzoekers voorspellen dat de huizenprijzen de komende jaren zelfs bij een rente van 3% nog steeds licht zullen stijgen. Hiermee lijkt de vrees voor een abrupte daling op korte termijn niet gegrond.