Q&A Omgevingswet: hernieuwbare energie bij renovatie van vastgoed

Iedere week behandelen de juridische experts van NewGround Law een facet van de Omgevingswet, de nieuwe wet- en regelgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving. Vandaag gaan Erwin Noordover en Rieneke Jager in op de eis van hernieuwbare energie bij renovatie.

Hernieuwbare energie bij renovatie in Bouwbesluit
Voor de gebouwde omgeving ligt nog een forse taak om volledig duurzaam te worden. Een bijdrage hieraan levert de sinds 1 februari 2022 geldende verplicht om bij een renovatie van vastgoed te voorzien in hernieuwbare energie, bijv. zonnepanelen, een warmtepomp of aansluiting op een warmtenet. De eis is opgenomen in art. 5.6, leden 5 en 6 Bouwbesluit om bij een ingrijpende renovatie te voldoen aan een minimumwaarde aan hernieuwbare energie. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet staat deze verplichting in art. 5.20, lid 6 en 7 Besluit bouwwerken leefomgeving. De genoemde minimumwaarde is afhankelijk van de verhouding tussen het dakoppervlakte en de gebruiksoppervlakte en is maximaal 30 kWh/m2 per jaar. De hoeveelheid hernieuwbare energie wordt bepaald volgens NTA 8800. De renovatie-eisen gelden niet bij een industriefunctie, een overige gebruiksfunctie of een bouwwerk, geen gebouw zijnde en dus wel voor bijv. kantoorgebouwen of ander vastgoed. 

Er zijn twee voorwaarden waaraan voldaan moet worden voor toepassing van deze nieuwe eis, namelijk (i) er moet sprake zijn van een ingrijpende renovatie en (ii) een technisch bouwsysteem voor ruimteverwarming of -koeling wordt geplaatst, gedeeltelijk vernieuwd of veranderd of vergroot.

Ingrijpende renovatie
Van een ingrijpende renovatie is sprake wanneer meer dan 25% van de oppervlakte van de gebouwschil, bepaald volgens ISSO 75.1, uitgave juli 2014, wordt vernieuwd, veranderd of vergroot en deze vernieuwing, verandering of vergroting de integrale gebouwschil betreft. Van een renovatie van de integrale gebouwschil is bijvoorbeeld sprake wanneer een dak of gevel volledig wordt opengelegd en volledig vernieuwd. Veelal is voor een ingrijpende renovatie een omgevingsvergunning nodig. In he kader van de aanvraag daarvoor kan het bevoegd gezag toetsen of voldaan wordt aan de hernieuwbare energie-eis. Een ingrijpende renovatie hoeft kan echter ook vergunningvrij zijn op basis van onderdeel 8 van art. 3 Bijlage II Bor. Het algemene karakter van het Bouwbesluit betekent echter dat de eis bij renovatie ook van toepassing is als er geen vergunningplicht bestaat. Als het bevoegd gezag twijfelt over de naleving van de eis, dan kan daartegen op grond van het Bouwbesluit worden gehandhaafd.

Technisch bouwsysteem voor ruimteverwarming of -verkoeling
De verplichting aan de minimumwaarde hernieuwbare energie wordt gesteld als er sprake is van een gebouw waarvan een technisch bouwsysteem voor ruimteverwarming of ruimtekoeling wordt geplaatst, gedeeltelijk vernieuwd of veranderd of vergroot. Bij de vervanging van een opwekker is er sprake van de aanpassing van een technisch bouwsysteem. Er is ook sprake van een aanpassing van het technisch bouwsysteem wanneer een derde of meer van de afgiftelichamen (meestal radiatoren) wordt geïnstalleerd, vervangen of verbeterd. Als er sprake is van vloerverwarming dan moet elke zone van de vloerverwarming als een afgiftelichaam worden beschouwd. Bij luchtverwarming moet elk inblaaspunt in een ruimte als apart afgiftelichaam worden aangemerkt.

Uitzonderingen
In het Bouwbesluit worden ook vier uitzonderingen geformuleerd op de eis voor hernieuwbare energie. Kort gezegd zijn dit (i) gebruiksfuncties met een lage energievraag, (ii) aangesloten zijn of op korte termijn worden op een warmtenet, (iii) vanwege omstandigheden of belemmeringen is het niet mogelijk om aan de eis te voldoen of (iv) de maatregelen hebben een terugverdientijd van meer dan 10 jaar. 

Leidraad met stappenplan
Voor de uitwerking van de hernieuwbare energie-eis is ook een Leidraad opgesteld en op grond van art. 3.2a Regeling Bouwbesluit 2012 aangewezen. Daarmee is deze Leidraad onderdeel van de regelgeving van toepassing op deze nieuwe eis. Hierin is onder meer een stappenplan opgenomen om te bepalen of er een verplichting is om hernieuwbare energie onderdeel uit te laten maken van de renovatie en zo ja hoe daaraan voldaan kan worden. Ook worden voorbeelden gegeven van de toepassing van de eis op verschillende objecten of situaties en welke bronnen wel of niet hernieuwbaar zijn.

Deze nieuwe eis bij renovatie gaat hopelijk helpen om ook bestaande bouw binnen afzienbare tijd een slag te laten maken in verduurzaming.

Dit was een bijdrage van Erwin Noordover en Rieneke Jager van NewGround Law. 

Q&A OMGEVINGSWET