Het verschil tussen bezuinigen en besparen heet Lean

De verhuurdersheffing kost woningcorporaties aardig wat kruim. De belastingmaatregel kan oplopen tot een extra uitgave voor de sector van 1,7 miljard euro in 2017. De stijgende kosten wentelen corporaties dit jaar niet op de huurders af. Drie van de vier woningcorporaties laten hun huurprijzen minder stijgen dan het kabinet toestaat, bleek eerder dit jaar uit een steekproef van Aedes onder 180 corporaties. Corporaties zoeken naar andere manieren om de huren betaalbaar te houden.

Als er aan de inkomstenkant weinig of niets verandert, zullen corporaties aan andere knoppen moeten draaien. Het eerste waar je dan aan denkt is bezuinigen en besparen. Er bestaat een subtiel verschil tussen die twee termen.

Bezuinigen?
Bezuinigen staat voor koud saneren. Daarbij denk ik meteen aan zaken als reorganiseren, afscheid nemen van mensen, vastgoed afstoten, minder investeren in nieuwbouw, minder aan renovatie doen. Het zijn begrijpelijke eerste reflexen voor corporaties die snel quick wins willen behalen. Het eindresultaat is echter niet altijd een vooruitgang. Ja, je kosten lopen terug. Maar je hebt jezelf tegelijkertijd een stukje kleiner gemaakt. Ik ben daarom geen fan van bezuinigen.

Besparen!
Waar ik wél een fan van ben is besparen. Helemaal als een corporatie kan besparen zonder in te hoeven leveren op de woningvoorraad, op de kwaliteit van het onderhoud of op het woonplezier en de tevredenheid van huurders. Voor mij staat besparen synoniem met efficiënter en effectiever werken. Met het weghalen van overbodige schakels in je processen. Met het verminderen van verspilling, variabiliteit en inflexibiliteit. Besparen, kortom, is lean werken.

Bij het maken van computers, telefoons of auto’s kun je je veel voorstellen bij het nut van Lean. Overproductie voorkomen, verspilling voorkomen, overprocessing voorkomen, zo min mogelijk transporteren, zo efficiënt mogelijk bewegen… het is maar een greep uit de principes van Lean die in de productiewereld inmiddels gemeengoed zijn. Maar werkt dat ook bij corporaties?

Natuurlijk! 

Overbodig?
Verspilling komt bij corporaties net zo goed voor. Wat dacht u van verspilling van talent? Of wat dacht u van overprocessing - hoeveel processen binnen corporaties zijn in de loop van de jaren niet veel te overcompleet gemaakt? Hoeveel formulieren bevatten veel meer velden dan daadwerkelijk nodig zijn? Overbodige bewegingen? Die zijn er ook genoeg, bijvoorbeeld waar het om onderhoud gaat. Een voorbeeld. Nieuwe huurders storen zich vaak mateloos aan de oude wc-bril waar de vorige bewoners met hun blote billen jaren op hebben gezeten. Na verloop van tijd nemen veel huurders daarom contact op met hun corporatie en vragen om een nieuwe. Waarom vervangen corporaties niet standaard de wc-brillen op het moment dat een huis klaar wordt gemaakt voor nieuwe bewoners? Dat kost vijf minuten tijd en tien euro voor de nieuwe bril, maar levert uiteindelijk veel meer op.

Inflexibiliteit heeft betrekking op het voorkomen van vaste, ingesleten patronen. “Dat doen we nou eenmaal altijd zo”, is iets wat je nog veel te veel hoort in organisaties. Waarom moeten er vier handtekeningen op een formulier staan als drie strikt genomen genoeg is? Het voorkomen van variabiliteit slaat op het uitbannen van alles dat het normale, voorspelbare verloop van processen in de weg staat. Standaard en voorspelbaar is fijn! 

Denk in ketens
Lean denken is procesdenken. Lean denken is denken in ketens. Lean denken is denken buiten de lijntjes en de muren van de eigen afdeling, het eigen kantoor of de eigen organisatie. Lean is ook transparant werken en heel veel meten zodat je ziet wat er in je organisatie gebeurt.

Ik denk dan ook dat de corporatiewereld klaar is voor een flinke portie Lean. Over de potentiële besparingen verschillen de meningen. In de industrie worden onvoorstelbare besparingen gerealiseerd door Lean Manufacturing. Nu de corporatiewereld nog. Misschien gaan de huren over een jaar of twee dan wel omlaag in plaats van omhoog.