'Woningcorporaties nodig in sociaal domein'

In de corporatiesector klinkt nog maar één mantra: ‘terug naar de kerntaak’. Die mantra vindt zijn basis in een brede maatschappelijke onvrede, in de verontwaardiging rond de Parlementaire Enquête en in de nieuwe wetgeving van Minister Blok (Novelle), vinden Vernieuwde Stad bestuurders Marien de Langen en Yves Vermeulen. "Met ‘terug in je hok’ wordt vooral bedoeld dat corporaties alleen nog huizen moeten verhuren en bouwen voor mensen met een smalle portemonnee. Dat is een logische gedachte – niemand heeft meer behoefte aan misstanden en prestigeprojecten – maar wel een te eenvoudige voorstelling van zaken."

Tot de kernfunctie van woningcorporaties behoort volgens ons ook het zorg dragen voor een prettig leefklimaat in portiek, straat en buurt. Voor voldoende sociale kwaliteit dus. Die staat onder druk omdat daar de wijze van samenleven drastisch zal veranderen. Dat gebeurt met name door de decentralisatie van zorg, welzijn en maatschappelijke ondersteuning. Vooral de mensen die onvoldoende eigen kracht hebben om hun leven te organiseren, zullen daar waarschijnlijk de wrange vruchten van plukken.

Van Rijk naar Wijk

Het sociale domein verandert grondig. Zoals bekend worden AWBZ en de WMO, Jeugdzorg en het voorzieningenstelsel van werk & bijstand, sociale werkvoorziening en ondersteuning jong- gehandicapten anders georganiseerd. De verantwoordelijkheid gaat (grotendeels) naar de gemeenten, budgetten worden gekort en alles moet ingaan op 1 januari 2015. De wens daarbij is dat de ongebreidelde stijging van kosten een halt wordt toegeroepen en dat mensen langer thuis zelfstandig blijven wonen en meer voor zichzelf en anderen gaan zorgen.

Het gevaar ligt echter op de loer dat ook veel mensen in de problemen komen. Geen woning hebben passend bij de zorgbehoefte, vereenzaming en verlies van uitkeringen vormen reële bedreigingen. Niet iedereen kan zichzelf redden en niet voor iedereen staat een mantelzorger klaar.

Portieken

In de portieken, straten en buurten waar veel niet-zelfredzame huurders van corporaties wonen, zullen de gevolgen merkbaar zijn. De druk op het samenleven neemt daar toe. Woningcorporaties, die in steden tot wel 25-50% van de huizen beheren, hebben absoluut een rol om die druk te verlichten. Daar zijn we van.

Niet meer door alleen dure huizen te bouwen en ook niet meer door een brede wijkaanpak, hoeveel goeds daar de laatste jaren ook mee is bereikt. Maar juist door een fijnmazige aanpak, gericht op daar waar de problemen spelen en daar waar corporaties het verschil kunnen maken. En in samenwerking met lokale partijen.

Kernfunctie

Op het jaarcongres van De Vernieuwde Stad in juni daagde Hans Boutellier ons als corporaties uit die samenwerking met de lokale overheid en de partijen op gebied van zorg en welzijn (opnieuw) vorm te geven. De gemeenten kiezen veelal voor de figuur van de sociale wijkteams: een effectieve en efficiënte, integrale aanpak van reactieve en proactieve ondersteuning. Het is logisch dat elke partij vanuit zijn eigen kernfunctie hier een bijdrage aan levert.

De kernfunctie van een corporatie omvat natuurlijk het verhuren, beheren en bouwen van huurwoningen voor mensen met een smalle portemonnee. Dat zal nooit veranderen. Maar de functie is breder. Hij omvat ook aandacht gericht op bewoners, portieken en buurten om een prettige en veilige leefomgeving te scheppen. In de vorm van bijvoorbeeld ontmoetingsruimtes en andere kleinschalige voorzieningen. Of in de vorm van buurtbeheerders die aanspreekpunt én aanspreker op straat zijn. En door met bewoners te overleggen wat zij kunnen bieden. Wederkerigheid tussen verhuurder en huurder is geen vies woord meer.

Het is dus uiterst wenselijk dat bij de nu lopende herinrichting van het volkshuisvestingsstelsel corporaties hier voldoende ruimte voor houden. Om lokaal, in samenwerking, aan de slag te gaan en zo blijvend van maatschappelijke betekenis te zijn. In het belang van de bewoners.

Auteurs Marien de Langen en Yves Vermeulen zijn voorzitter en secretaris van De Vernieuwde Stad, platform van grote, grootstedelijke woningcorporaties.  Lees ook het essay ‘Van buurtbarbecue naar buurtinfrastructuur’.