Zorg laat zich door bouw verrassen

"Wij laten ons door bouwpartijen en energiebedrijven graag verrassen", zegt Ruud Stemerdink, manager Vastgoed en Facilitair van Florence Gezondheid en Zorg. De organisatie die 20 zorglocaties in de regio Haaglanden in beheer heeft, is samen met vijf andere zorginstellingen op zoek naar innovatieve partijen om hun vastgoed duurzaam te transformeren. "Er is op energiegebied heel veel te winnen", aldus Peter Rolf, projectleider Installatietechniek. 

Florence Gezondheid en Zorg doet mee aan het initiatief van Energiesprong Zorgvastgoed. Doel van dit innovatieprogramma is om op grote schaal vraag en aanbod te laten ontstaan voor zorginstellingen zonder energienota, oftewel '0- op de meter'. Op 18 juni staat er een zogenoemde Kansdag voor Zorgvastgoed op het programma. Op die dag presenteren partijen in de bouw hun visies om de energielasten van zorginstellingen naar nul te brengen. Daarmee reageren zij op de vragen die zes zorginstellingen op de actiewebsite www.kansenvoorzorgvastgoed.nl hebben gesteld. "Wij doen hieraan mee", vertelt Peter Rolf, "omdat wij al heel sterk met het terugbrengen van het energiegebruik in onze locaties bezig zijn."

Energiestrijd

Zo deden er afgelopen winter bijvoorbeeld twee locaties van Florence mee aan de landelijke Energiestrijd Zorghuizen. Door bewustwording, aangepast gedrag en eenvoudige maatregelen, werd uiteindelijk in drie maanden tijd € 40.000 (ca. 20%) op de jaarlijkse energierekening bespaard. Dit valt bij Florence onder de driver 'gebruik'. Als onderdeel van haar vastgoedstrategie heeft Florence ook een Energie- en Installatieplan ontwikkeld. Om energiebesparende maatregelen effectief door te voeren, heeft Rolf drie drivers benoemd; gebruik, beheer en techniek. "Deze drivers zijn afhankelijk van elkaar en versterken elkaar. Door er actief op te sturen kun je zowel op de korte als lange termijn resultaten boeken", legt hij uit. De driver beheer richt zich vooral op het optimaliseren van bestaande installaties. "Logisch", vindt Rolf "Veel installaties staan nergens nog zoals ze ooit ontworpen zijn. Dus alleen al door ze af te stellen en opnieuw in te regelen s er veel energiewinst te behalen." De driver techniek richt zich op duurzame bouwkundige en installatietechnische ingrepen, meestal grote investeringen, met een langere terugverdientijd.

Bouwkundige oplossingen

Het tweetal benadrukt dat bouwkundige maatregelen in het Energie- en Installatieplan in de meeste locaties buiten beschouwing zijn gelaten. "Maar we zijn benieuwd met wat voor ideeën en bouwkundige oplossingen de bouwpartijen straks in juni komen", zegt Rolf. De locatie waarvoor zij de vraag hebben geformuleerd is 'De Mantel' in Voorburg. Het gebouw dateert uit 1970 en telt 35 eenpersoonskamers en 110 tweepersoonskamers. "In 2000 is er voor het laatst groot onderhoud verricht", vertelt Stemerdink. "Ondanks dat het een oud gebouw is, heeft van al onze instellingen 'De Mantel' de langste wachtlijst." Het is dan ook niet voor niets dat 'De Mantel' in de vastgoedstrategie van Florence een groene kleur heeft gekregen. In deze strategie is vastgesteld dat investeringen die worden gedaan, moeten passen bij de verwachte levensduur van het gebouw; kort, middel en lang. In kleuren; rood, oranje en groen.

Laaghangend fruit

"Het gaat natuurlijk om de terugverdientijd. En bij het goed instellen of aanpassen van de installaties en het zorgen voor een gedragsverandering, is die tijd korter, en de besparing veel groter, dan bij grote bouwkundige ingrepen. Noem het laaghangend fruit", zegt Rolf. "Dit zijn de drivers gebruik en beheer gecombineerd. Laaghangend fruit heeft met name betrekking op kosten versus terugverdientijd, maar vraagt van de organisatie een veel grotere betrokkenheid en aandacht dan technische aanpassingen."
Beiden zijn dan ook best nieuwsgierig naar de verdienmodellen van partijen die zich op de driver 'techniek' richten. En het idee om nauw met partijen samen te werken spreekt zeker aan. "We zijn sceptisch over de mogelijk te behalen resultaten, want de meeste innovaties, zoals bijv. WKO's, hebben zich tot nu toe in de praktijk nog niet bewezen. En naar nul op de meter is best wel een sprong", benadrukt Rolf om er in één adem aan toe te voegen, "overal voor open te staan." Hij is er zich van bewust dat er door partijen ook het een en ander van Florence mag worden verwacht. Stemerdink: "We zullen heel open zijn over bijvoorbeeld onze meerjarenonderhouds- planning. En ongetwijfeld kunnen we maatregelen samen laten vallen met de geplande ingrepen. Ik kan mij ook voorstellen dat sommige technieken nu nog niet interessant zijn maar omdat deze zich ook ontwikkelen over vijf jaar wel. Voorbereiding hierop zouden ook welkome oplossingen kunnen bieden. Het gaat in deze driver ook om de timing en terugverdientijd van investeringen."

Gewone wereld

Beiden kunnen zich voorstellen dat partijen in de bouw ook nog wat de kat uit de boom kijken. Er is per slot van rekening een hoop aan de hand in de zorg. De overheid trekt zich langzaam terug uit de zorg, en de klant zal meer zelf moeten betalen. Dit leidt er toe dat iedereen wacht op de ander om te investeren. Stemerdink: "Ik zeg hier altijd, probeer in de 'gewone' wereld te komen. Acteer net zoals in de woningmarkt wordt gedaan. Is de klant bereid te betalen? Met andere woorden 'de prijs van de plek', bepaalt wat je in handen hebt. Dus als we investeren en financieringsstromen in de zorg veranderen moeten we die ruimte nog kostendekkend kunnen verhuren."

Meer informatie

Kijk voor de verschillende uitvragen van de zorginstellingen op www.kansenvoorzorgvastgoed.nl en www.energiesprong.nl/zorg