Gebruik is essentieel voor behoud kerkgebouwen
Reliplan congres 2014
De komende jaren gaan er honderden kerkgebouwen dicht. Volgens de enquête Kansen voor Kerken die de landelijke vereniging van kerkrentmeesters VKB hield is 20% van de PKN geloofsgemeenten bezig met het verkopen van religieus vastgoed. De Rooms-katholieke Kerk gaat onder bisschoppelijk decreet ook nog eens ontelbare gebedshuizen afstoten: “Eigenaarschap van de kerk is aan een enorme erosie onderhevig’’, zo zei VKB-voorzitter Peter de Lange die het seminar aftrapte.
“Kerk en maatschappij kunnen echter niet zonder elkaar, zeker niet als overheid zich terugtrekt. Er moeten spijkers met koppen worden geslagen, anders ziet het er somber uit voor de kerkgebouwen in Nederland. De business case van maar een of twee uutjes per week op een onmogelijke tijd open en verder hermetisch dicht, is niet meer van deze deze tijd.
De kerk als respectvolle hangplek
Peter de Lange van VKB ziet ook liever dat de kerk vaker toegankelijk is. De kerk delen met maatschappelijke of culturele organisaties die passen bij de aard van de geloofsgemeenschap, zou een oplossing kunnen zijn. Hij noemde dat eerder al eens: de kerk als respectvolle hangplek voor daklozen of musici.
Maar als het echt niet anders kan, is totale herbestemming van kerken en kloosters een goed alternatief. Stefanie Weser, partner bij TAK Architecten, zegt dat een renovatie of herontwikkeling van een kerkgebouw geslaagd is als de sfeer overeind is gebleven. “Dat kan pas na grondig cultuur-historisch onderzoek naar de materiële en immateriële waarden van het pand.” TAK herontwikkelde onlangs het voormalige klooster in ’s-Heerenberg tot 46 appartementen voor 55plussers. “Na analyse hebben we de monumentaal waardevolle elementen kunnen behouden, maar hebben ook comfort en bijvoorbeeld balkons kunnen toevoegen zonder afbreuk te doen aan het karakter van het gebouw.”
Wytze Veltman van ADDvisie hield een informatieve sessie over deelgebruik van kerken. Er zijn twee belangrijke vormen: religie als deelgebruik en religie als hoofdgebruik. Bij de eerste vorm komt het eigendom in handen van een ander. Voordeel daarvan is dat de exploitatiemogelijkheden worden verruimd. Bij de vorm waarbij de geloofsgemeenschap hoofdgebruiker blijft, zullen zij zelf voor extra inkomsten moeten zorgen. “Dat kan door de kerk te verhuren voor andere activiteiten zoals concerten en seminars. “De bestedingen van zakelijke markt staat zwaar onder druk. Je zult dus een marketingmachine moeten optuigen. Je profileren op websites als huureenkerk.nl.”
Deelgebruik niet zaligmakend
André Loesink, advocaat bij Westerveld en Vossers ging als spreker in op de fiscale gevolgen van deelgebruik van kerken. Om als kerkelijke instelling door de Belastingdienst te worden aangemerkt als algemeen nut beogende instelling (ANBI), moeten de werkzaamheden zowel het algemene als het particulier belang dienen. Is dit niet het geval, dan is de instelling geen ANBI. “Dus heb je inkomsten uit nevenactiviteiten dan moet je dat afsplitsen. Je moet dus oppassen met deelgebruik.”
Gebruik is een betere waarborg voor instandhouding van monumenten dan de monumentenstatus zelf, weet spreker Peter Stutvoet van NV Monumentenfonds Brabant. Deze organisatie, met 6 kerken in bezit, houdt zich bezig zich bezig met het verwerven, restaureren, herbestemmen en beheren van monumenten zodat het cultureel erfgoed in Brabant niet verloren gaat. Voor alle aangekochte monumenten wordt een rendabele herbestemming gezocht die past bij het monument en de omgeving en die bijdraagt aan het behoud en versterking van de kwaliteit en belevingswaarde van het historische stads- of dorpsbeeld.
Luisteren naar de exploitant
Aan de hand van plaatjes van de St. Jan in Roosendaal vertelt hij hoe er is geïnvesteerd in akoestiek, verlichting, verwarming en ventilatie. “We hebben hier de ruimte de ruime gelaten, maar ook geschikt gemaakt voor bijenkomsten zoals recepties en modeshows. “Het is ook van groot belang om te luisteren naar de exploitant. Hij vindt dat er ook ruimte gegeven moet worden aan culturele en maatschappelijke organisaties in kerken. “Dus niet alleen commercieel uitnutten. Er moet ook plek en aanleiding zijn voor storytelling. Een formule voor een succesvolle herontwikkeling is er niet. Kantoren in kerken zijn bijvoorbeeld moeilijk te slijten. “De keus is groot, de vraag klein.”
Is crowdfunding de oplossing om noodlijdende geloofsgemeenschapen weer op het droge te helpen? Ronald Kleverlaan, crowdfundingstrateeg, vertelt dat deze vorm van financiering weinig gebruikt wordt in de erfgoedwereld. Onlangs is wel het gat in de begroting voor de restauratie van het Schooltje van Dik Trom zo gedicht. De winkelmanager van het failliete Polare boekhandel in de Maastrichtse Dominicanenkerk wist dankzij een crowdfunding actie een sluiting te voorkomen. Wellicht kan de Pier van Scheveningen zo ook worden gered, gezien het feit dat projectontwikkelaars er geen heil in zien.”
Return on involvement
Kleverlaan zegt dat zeker in het geval van het behoud van kerken je niet moet rekenen op een anonieme groep met een pot geld die jou gaat helpen. Je zult je eigen community die betrokken is bij de kerk moeten aanspreken en enthousiasmeren.” Wat zij hier voor terugkrijgen? “Return on involvement.”
Mitchell Gmelich, eigenaar van Van Draeckeburgh, is gespecialiseerd in subsidieaanvragen. “Er is nog steeds een sterke subsidieregeling voor monumenten. Maar hoe ga je te werk? Hoe krijg je die restauratiefinanciering?” Hij lichtte gisteren een tipje van de sluier op.
Harry Kers van het Nationaal Restauratiefonds ging in op de verschillende laagrentende leningen die beschikbaar zijn voor het restaureren van niet-woonhuis monumenten. Om in aanmerking te komen voor geld uit het revolving fund heb je wel een breed uitgewerkt plan nodig, een uitspraak van de belastingdienst inzake onderhoudskosten, een sluitende business-case en moet je behalve een gesprek met een van onze adviseurs ook alle betrokken partijen aan tafel krijgen.” Voor rijksmonumentale kerken is er zelfs een speciale nevenfunctie lening speciaal bedoeld om investeringen op peil te houden.
Belastingbetaler draagt al indirect bij
In een korte paneldiscussie werden de degens nog even gekruist over de stelling of de overheid niet mee moet betalen aan het behoud van onze kerken. Hierover blijkt nooit een concreet voorstel te zijn gedaan. Freek van Altena van AKD advocaten en notarissen: “Er zijn plenty subsidiepotjes, indirect draagt de belastingbetaler al bij. Peter de lange van VKB stelt dat subsidies eigenlijk niet meer van deze tijd zijn. Je zult meer vormen van samenwerking gestalte moeten geven, bijvoorbeeld in cv’s.” Van Altena rondt de discussie af door te zeggen dat gemeenten wel eens wat soepeler mogen omgaan met bestemmingswijzigingen. Zo kan deel- en hergebruik makkelijker van de grond komen.”
Dagvoorzitter Mickey Bosschert stelt dat het “zo jammer is dat kerken niet altijd toegankelijk zijn voor iedereen.” Marina Moons van Moons Architecten vindt dat ook. Zij stelt dat ook andere eigenaren het sociale karakter van een kerk zouden moeten behouden.”
Dit congres is georganiseerd in samenwerking met Reliplan.
Barbara Sanders
Laatste nieuws
- 23-08-2024 14:20 Grote beleggers investeren nauwelijks in nieuwe woningen, maar Wbh niet grootste issue
- 23-08-2024 13:43 Weg vrij voor deelgebied 5 in Merwedekanaalzone: Tot 4.250 woningen mogelijk
- 23-08-2024 12:27 Alex Invest koopt winkelruimte in Woonmall Alexandrium
- 23-08-2024 11:26 Opmerkelijk: Voor dit nieuwbouwproject zijn 'incentives' nodig om kopers te trekken
- 23-08-2024 11:06 Raad van State stelt bezwaarmakers tegen 250 woningen in Tilburg in ongelijk
- 23-08-2024 09:21 Starters vragen vaker naar familiehypotheek en schenkingsvrijstelling, na afschaffing jubelton
- 23-08-2024 08:48 CBS over detailhandel: Non-food sector groeit, omzet supermarkt daalt
- 22-08-2024 16:42 IVBN-directeur: ‘Woningmarkt heeft heel fragiel punt bereikt, overheid moet nu stimuleren’
- 22-08-2024 16:12 Ondernemers en investeerders die elkaar helpen is de bewezen kracht van Mogelijk
- 22-08-2024 14:00 Bestemmingsplan voor 48 appartementen in Geldermalsen onherroepelijk
- 22-08-2024 11:31 Hightechbedrijf huurt 1.370 m2 in Eindhoven
- 22-08-2024 10:21 Scapino opent winkels in vier oude panden van Bristol
- 22-08-2024 09:19 Huurders blijven vaker zitten door achterblijvend aanbod van topkwaliteit kantoorruimte
- 22-08-2024 08:42 Twee nieuwe huurders voor City Center Tilburg
- 22-08-2024 08:42 Sam Heijkoop en Marnix Uri naar VanWonen
- 22-08-2024 06:00 Boissevain: DNB, geef banken de ruimte hun marges op peil te houden
- 22-08-2024 00:00 Koopwoningen bijna 11 procent duurder, grootste stijging in twee jaar
- 21-08-2024 18:57 Jos Baeten (a.s.r.): ‘Helft van onze woningportefeuille komt door huurwet in gereguleerde segment’
- 21-08-2024 15:57 Voormalig bankgebouw in Driebergen mag getransformeerd worden naar woningen
- 21-08-2024 14:03 Gemeenteraad Maashorst aan zet voor bijna 100 woningen
- 21-08-2024 12:51 A.s.r. investeert niet in nieuwe huurwoningen door Wet betaalbare huur
- 21-08-2024 12:13 Meierijstad geeft groen licht voor bouw flexwoningen voor 500 arbeidsmigranten
- 21-08-2024 11:32 Elan Wonen trekt stekker uit plannen voor verdichting in Haarlem-Meerwijk
- 21-08-2024 10:56 StartDock huurt ruim 1.800 m2 aan Keizersgracht in Amsterdam
- 21-08-2024 10:47 Ronald van der Zalm keert terug naar Cushman & Wakefield
- 21-08-2024 10:06 Montea boekt in Nederland 22 miljoen omzet in eerste helft van het jaar
Reacties
Om te kunnen reageren moet u zijn ingelogd. Klik hier om in te loggen.