Rietdijk (NVB) roept op tot nieuw elan

Overal om mij heen hoor ik geluiden van ontevredenheid. Er is ontevredenheid over het kabinetsbeleid en over de slechte economische groei van ons land in vergelijking tot de ons omringende landen. En er is ontevredenheid over de wijze waarop de belangen van ondernemers in Den Haag worden behartigd. Politici en het bedrijfsleven verstaan elkaar niet meer, zo lijkt het.  Voor Hans Biesheuvel was het zelfs reden om als voorman van MKB-Nederland op te stappen. Het zijn in zijn ogen de politici en de oud politici bij brancheorganisaties die de dienst uitmaken. En in plaats van dat ze echt een stip aan de horizon zetten en ons uit de crisis organiseren, gaat het eerder allemaal om politiek lijfsbehoud.

Er is dus behoefte aan nieuw beleid, evenals aan een nieuw bestel. Piet Oskam, directeur Centrum voor Innovatie van de Bouwkolom (CIB) zei het laatst al: “Het is voor ondernemers niet langer zinvol om contributie te betalen aan achterhaalde bolwerken (daarmee bedoelde hij ouderwetse brancheorganisaties) die zich al dan niet in achterkamers inspannen om tijd en energie te verspelen aan politici wiens dagen zijn geteld.” Een pittige uitspraak, die ons met de neus op de feiten drukt. Politici en ondernemers, wij hebben allemaal te maken met nieuwe werkelijkheden. De ontwikkelingen in de westerse economieën gaan steeds sneller, onder andere door de snelle digitalisering. En ook de economische crisis heeft het nodige flink op de kop gezet. Hierdoor werken oude beleidsrecepturen vaak niet meer.

Wat hebben we echt nodig?

Wat we nodig hebben is allereerst een nieuwe politiek. Een politiek die flexibel is en die in staat is de turbulentie van de nieuwe tijd te volgen en indien nodig bij te sturen. Helaas doet zich in de praktijk het omgekeerde voor: een politiek bestuur dat almaar technocratischer wordt. Een goed voorbeeld is het recente antwoord van minister Stef Blok op de brief die NVB samen met 11 andere (bouw)organisaties in het kader van de ‘Bouw Nou Op-campagne’ heeft. Daarin verwoordde de minister het kabinetsantwoord als volgt: “Uw stelling dat het voor de gehele bouw verlagen van de btw voor de schatkist positief zal uitpakken, kan ik niet onderschrijven, onder andere omdat in de begrotingssystematiek niet wordt gewerkt met mogelijke inverdieneffecten.” Ja, zo schiet het natuurlijk niet op. De minister komt niet met argumenten, maar blijft hangen in technocratische afspraken, die in het (verre) verleden zijn gemaakt, toen de wereld nog heel anders was. Stelt u zich een kapitein voor op een schip in een hevige storm, die blijft volharden in de oude afgesproken koers met de verlader, terwijl hij weet, dat hij daardoor juist op de klippen loopt.

Tegelijk is er ook behoefte aan nieuw elan bij het georganiseerde bedrijfsleven. De tijd van de oude ingesleten instituties, zijnde de klassieke brancheorganisaties, is voorbij. De huidige tijd vraagt nieuw ondernemerschap, dat investeert in netwerken waarin o.a. op lokaal niveau met diverse partijen wordt samengewerkt op basis van gedeelde belangen. Dit betekent dus open staan voor nieuwe coalities van bijvoorbeeld corporaties, ontwikkelaars, aannemers, zorginstellingen, de bouwindustrie, etc. Uitgangspunt daarbij is om kennis en kosten te delen en zo business te vermenigvuldigen. Uiteindelijk gaat het om het vinden van totaaloplossingen voor de eindgebruikers, waarbij tegen scherpe kosten de kracht van ‘het individu’ bediend wordt.

Kritiek wordt erkend

Belangrijk is verder dat iedereen zo veel mogelijk zich zelf blijft, de politicus blijft de politicus en de ondernemer blijft de ondernemer. De situatie waarbij vooral de grote ondernemersverenigingen zich steeds vaker in onder andere het lobbytraject door politici laten vertegenwoordigen, draagt niet bij aan die duidelijkheid. De kritiek van Hans Biesheuvel is dan ook allerminst uit de lucht gegrepen. Ook in de bouw wordt zijn kritiek herkend. Liever dus een duidelijk en vooral eerlijk verhaal vanuit het ondernemerschap zelf, geënt op de feitelijke marktsituatie, dan een ‘ondernemersverhaal’, dat primair bezig is met de perikelen in de Eerste en Tweede Kamer. Per slot van rekening hebben wij er allemaal belang bij dat de samenleving gevolgd en gehoord wordt, niet dat de politiek in z’n eigen wereld ronddraait.

Kortom, meer dan ooit is er nieuw elan nodig zodat politiek en samenleving elkaar weer verstaan. En dat verstaan begint met zichzelf zijn en naar elkaar luisteren.  

Nico Rietdijk is directeur NVB Vereniging voor Ontwikkelaars & Bouwondernemers