VJ Commentaar: Vastgoedsector mist zelfreflectie in MARE-advies aan Blok

Vorige week kreeg woningminister Blok de adviezen van MARE2013 in handen gedrukt. De deelnemers van MARE pleiten voor de oprichting van een Nederlands Investerings Instituut. Blok wist niet veel meer uit te brengen dan dat het kabinet ernaar gaat kijken. Ik vrees dat het kabinet de adviezen geheel ter zijde gaat leggen. En dat ligt niet aan Rutte II maar aan de vastgoedsector die wars is van enige zelfreflectie.

Tjongetjonge, wat een gewichtig gedoe toch die ‘werkconferentie’ van MARE (Maastricht Real Estate) begin deze maand in de Limburgse hoofdstad. Een keur aan 'old school' sprekers uit de top van de Nederlandse vastgoedsector en daarbuiten heeft samen met de brancheorganisaties Aedes, Neprom en IVBN een achttal adviezen – ‘stellingen’ in hoogdravende MARE-taal – geformuleerd. Met die aanbevelingen kan het kabinet aan de slag om de compleet vastgelopen vastgoedmarkt los te trekken. Althans dat is de bedoeling.

Zelf bedacht

De acht stellingen of adviezen doornemend, kan ik niet anders concluderen dat de Nederlandse vastgoedtop een onthutsend gebrek aan zelfreflectie heeft. Ik lees over de taken die de overheid op zich dient te nemen (‘rol van marktmeester’, ‘voorzichtig scheiden van wonen en zorg’ en ‘verduurzaming faciliteren’) maar weinig over wat de vastgoedsector zelf denkt te doen. Ik lees dus niets over ophanden zijnde initiatieven van de sector zelf. Het Nederlands Investerings Instituut dan? Dát hebben de vastgoedtoppers zelf bedacht. Origineel is het niet, zo kort na alle publiciteit over de oprichting van het Nationaal Hypotheek Instituut (NHI). Waar het NHI de woningmarkt moet oppeppen, moet het NII de investeringen in Nederland bevorderen. Onder meer in vastgoed. Daar zal een megabedrag van €40 miljard voor vrij gemaakt moeten worden. Het NII moet immers een echt instituut worden dat kennis, kunde en marktdiscipline moet afdwingen.

De vergelijking met toezichthouder AFM dringt zich op. Een log apparaat met belangrijkdoeners die eventjes de investeringen in Nederland dienen op te jagen. Ik zie er niets in. Het doet me teveel denken aan het drie jaar geleden gesneuvelde Innovatieplatform. Ondanks een groot budget en tal van experts die werden ingezet om de Nederlandse kenniseconomie te bevorderen, bleven de resultaten uit.

Slimmeriken

Nee, echte investeringen, vernieuwingen en innovaties komen niet van ‘belangrijke’ instituten maar van kleinschalige initiatieven uit het veld. Slimmeriken die vanaf de zolderkamer met innovatieve plannen komen. Giganten als Apple en Ford zagen ooit zo het eerste levenslicht.

Bij het derde advies, het introduceren van een onderhandse leningmarkt voor commerciële vastgoedfinancieringen, zet ik ook mijn vraagtekens. Het is bijna een kopie van het NHI waarbij de hypotheken van banken met commercieel vastgoed als onderpand doorgeplaatst worden naar institutionele beleggers. Een dom advies. Want als vastgoedfinancieringen nu werkelijk zo’n aantrekkelijk beleggingsproduct is dan werd er toch allang in gehandeld? De banken zullen vaak genoeg geprobeerd hebben om hun commerciële hypotheken te verkopen. Echter die hypotheken zijn totaal niet aantrekkelijk. Het onderpand is door de leeglopende vastgoedbubbel, in toenemende mate onder de leningsom gezakt. Beleggers slaan pas toe als er weer perspectief is. Zover is het nog lang niet.

En dan is er het advies (nummer zes) waar het probleem wordt geschetst dat Nederland geen winnaar meer is. Ons land is op de internationale ranglijsten afgegleden. Stockholm heeft Amsterdam ingehaald als belangrijkste Noord-Europese stad. Is dat schokkend? Zweden maakt geen deel uit van de Eurozone. Wat te doen? De deelnemers van MARE menen dat de Randstad onder één bestuur moet vallen. Een gezamenlijke strategie zou de vastgoedwereld goed doen. Dat betekent dat er een groot ambtelijk bestuurscentrum moet worden opgetuigd. Gelooft u dat een dergelijke Randstedelijke superprovincie ons land opstuwt in de vaart der volkeren?

Hoofdpijndossiers

Met de overige adviezen zoals het stimuleren van de zorgvastgoedsector, de verduurzaming van vastgoed en het verbeteren van het vestigingsklimaat, kan niemand problemen mee hebben. Waar ik me aan stoor, is dat de hoofdpijndossiers waar wij nu mee zitten, als het ware worden afgeschoven op voornamelijk de overheid. Waar staat de vastgoedsector hierin? Wat gaan de bedrijven concreet doen?

Minister Blok heeft toegezegd om samen met het kabinet te kijken naar deze adviezen. Ik vrees dat het kabinet opnieuw niets doet. Want wat is er gebeurd met de adviezen van eerdere MARE-bijeenkomsten? Die zijn in de onderste la beland.
 

Rogier Hentenaar
Hoofdredacteur Vastgoedjournaal

Reageren? Rogier@vastgoedjournaal.nl