Monumenten verduurzamen met beleid én subsidie

Als subsidieadviseur voor monumenten zie ik dagelijks hoeveel kansen er zijn om onderhoud, restauratie en verduurzaming slim met elkaar te verbinden. Juist bij monumentale gebouwen is een goede aanpak belangrijk: je wilt investeren in de toekomst, zonder afbreuk te doen aan de historische waarde. Met de juiste subsidieregelingen, en vooral met de juiste combinatie daarvan, wordt dat in veel gevallen financieel een stuk beter haalbaar.

Door Willemijn Verhoeve, subsidieadviseur Van Draeckeburgh

Een regeling die daarbij vaak een belangrijke basis vormt, is de Subsidieregeling Instandhouding Monumenten, beter bekend als de SIM. Deze regeling ondersteunt planmatig onderhoud aan rijksmonumenten en helpt eigenaren om hun gebouw structureel in goede staat te houden. Een mooi voorbeeld is het Stadhuis van Delft, waar wij de SIM-subsidie hebben mogen begeleiden. Daarmee werd het planmatig onderhoud van dit bijzondere monument ondersteund en bleef het historische karakter behouden. Wie dit jaar nog gebruik wil maken van deze regeling moet er snel bij zijn: de regeling is nog tot eind maart aan te vragen.

Naast onderhoud speelt verduurzaming een steeds grotere rol. Ook bij monumenten ontstaat steeds vaker de wens om energieverbruik terug te dringen en installaties te verbeteren, uiteraard op een manier die past bij het gebouw. De DUMAVA-regeling kan daarin interessant zijn voor maatschappelijk vastgoed. De regeling opent in 2026 op 1 juni en loopt tot en met 16 oktober. Voor monumentale panden met een maatschappelijke functie kan dat kansen bieden voor bijvoorbeeld energiezuinige installaties, ventilatie of andere zorgvuldig ingepaste verduurzamingsmaatregelen.

Ook fiscale regelingen kunnen een belangrijke rol spelen bij de verduurzaming van bestaand vastgoed. Met de Energie-investeringsaftrek (EIA) en de Milieu-investeringsaftrek (MIA) kunnen ondernemers een deel van hun duurzame investeringen fiscaal verwerken. Een mooi voorbeeld is de transformatie van het Renaissance Amsterdam Hotel. Voor dit project hebben wij meerdere EIA- en MIA-aanvragen begeleid voor duurzame installaties, zoals VRF-systemen, warmte-koudeopslag en luchtbehandelingskasten. 

Naast landelijke regelingen zijn er regelmatig ook provinciale subsidies beschikbaar. In bijvoorbeeld Noord-Holland kan voor restauratie van rijksmonumenten tot 50 procent van de subsidiabele kosten worden verstrekt, met een maximum van € 500.000 per openstellingsperiode. Een ander voorbeeld: de provincie Utrecht stelt via Erfgoedparels restauratiesubsidie beschikbaar waarbij tot maximaal 60 procent van de subsidiabele restauratiekosten wordt vergoed. Zulke regelingen kunnen een waardevolle aanvulling zijn op landelijke subsidies en maken het financieringsplaatje vaak nog sterker. Bekijk de mogelijkheden per provincie hier.

Tegelijkertijd verandert de regelgeving. Vanaf 29 mei 2026 vervalt voor monumenten de vrijstelling van de energielabelplicht bij verkoop en verhuur. Dat maakt het voor monumenteigenaren nog relevanter om tijdig na te denken over verduurzaming en de subsidiemogelijkheden die daarbij kunnen helpen. Lees hier meer.

Wat ik in de praktijk zie, is dat monumentenprojecten het meeste voordeel opleveren wanneer onderhoud, restauratie en verduurzaming integraal worden bekeken. Wie al in een vroeg stadium onderzoekt welke regelingen toepasbaar zijn, voorkomt gemiste kansen en kan investeringen veel slimmer structureren. Zo ontstaat een plan dat niet alleen financieel beter haalbaar is, maar ook recht doet aan het monument en aan de toekomst ervan.

Heb je plannen met een monumentaal gebouw en wil je weten welke subsidies daarbij passen? Dan denken ik en mijn team graag met je mee. Je kunt vrijblijvend contact opnemen via +31 30 228 92 40,  info@vdsf.nl of eerst de subsidiescan invullen.