Colliers: Kerken kosten gemiddeld 1000 euro per m2

Door de voortgaande ontkerkelijking worden steeds meer kerkgebouwen verkocht. De gemiddelde verkoopprijs is €575.000, blijkt uit meer dan 120 transacties uit 2021 en 2022 die vastgoedadviseur Colliers analyseerde.

De gebouwen worden vaak getransformeerd naar een andere functie, zoals woningen of een zorglocatie. De duurste kerk in deze periode was de Ottone Kerk in Utrecht. Deze leverde 2,85 miljoen euro op. De goedkoopste kerk stond in Kollum (Friesland). De Kandelaar werd verkocht voor 135.500 euro.

De grootte, de locatie en de (toekomstige) bestemming zijn erg bepalend voor de verkoopprijs. Gekeken naar de prijs per vierkante meter, was het maximum 3.520 euro in Soest en het minimum 90 euro in Duizel (Brabant). Gemiddeld werd er 1.000 euro per vierkante meter betaald.

Snellere leegloop door corona
Deze week bleek uit nieuwe cijfers van het CBS, dat het aantal Nederlanders dat zegt niet gelovig te zijn opnieuw is toegenomen. Bijna 6 op de 10 van de Nederlanders van 15 jaar en ouder rekende zich vorig jaar niet tot een religie of een levensbeschouwelijke groepering. Een jaar eerder was dat nog 55 procent en in 2010 was het 45 procent.

'De coronacrisis heeft de ontkerkelijking van Nederland versneld, doordat het virus fysieke bijeenkomsten bemoeilijkte,' vertelt Eric Annaert, directeur maatschappelijk vastgoed bij Colliers. 'Er zijn door het afnemende aantal kerkgangers steeds minder kerken nodig.'

Kerk verwarmen te duur
Wat (gedeeltelijk) behoud van de kerkelijke functie op dit moment extra moeilijk maakt, zijn de enorm gestegen energieprijzen. Zo zal de Geerteskerk in het Zeeuwse Kloetinge de verwarming vanaf januari geheel uitlaten. Annaert: 'Er wordt steeds vaker besloten om niet in elke kerk waar een parochie actief is een wekelijkse dienst te houden. Deze diensten worden dan samengevoegd op één centrale kerklocatie binnen de gemeente.'

Bij het beëindigen van de religieuze functie van het gebouw of complex, is het de vraag welke nieuwe invulling er mogelijk is. Er zijn meerdere mogelijkheden: van sloop ten behoeve van nieuwbouw tot behoud met een gedeeltelijke of geheel andere invulling.

Maatschappelijke invulling
Van de kerken die in 2021 en 2022 zijn verkocht, kregen de meeste een nieuwe functie. Het gaat het meest om een maatschappelijke invulling, zoals een zorglocatie of cultuurcentrum. Een enkele keer blijft het een kerk, maar dan ingevuld door een andere religie. Een recent voorbeeld hiervan is de Immanuëlkerk in Barneveld. Deze is door de lokale Marokkaanse gemeenschap gekocht en omgebouwd naar wat nu Moskee An Noer heet.

'Elke overtallige kerk vraagt om een maatwerkoplossing. Een nieuwe functie moet passen bij de locatie en het gebouw, maar ook bij de vraag naar die nieuwe bestemming. Dat verklaart waarom de verkoopopbrengst per kerk zo sterk kan verschillen,' aldus Annaert.