Energielabelverplichting kantoorgebouwen: Wat zijn de uitzonderingen?

De Omgevingswet mag dan zijn uitgesteld, op 1 januari 2023 treedt wel een andere belangrijke wijziging in werking: vanaf dat moment is het verboden om een kantoorgebouw in gebruik te nemen zonder een geldig energielabel C of hoger. Pieter van der Woerd, advocaat bij Newground Law: 'De label C-verplichting geldt niet voor alle kantoorgebouwen.'

Uitzonderingen
De label C-verplichting geldt niet voor alle kantoorgebouwen. Voor kantoorgebouwen met een gebruiksoppervlakte aan kantoorfuncties en nevenfuncties kleiner dan 100m2 geldt het bijvoorbeeld niet. Maar ook niet voor gebouwen met een gebruiksoppervlakte aan kantoorfuncties kleiner dan 50 procent van de totale gebruiksoppervlakte.

Daarnaast geldt de plicht ook niet voor gebouwen waarvoor geen energie gebruikt wordt om het binnenklimaat te regelen, zoals:

• Rijksmonumenten;
• Gebouwen voor erediensten en religieuze activiteiten;
• Bedrijfsmatige opslaggebouwen met een lage energiebehoefte;
• Gebouwen die maximaal twee jaar worden gebruikt;
• Gebouwen voor tijdelijke bewoning;
• Alleenstaande gebouwen met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m2;
• Onteigende gebouwen;
• Te slopen gebouwen;

Deze gebouwen zijn in beginsel vrijgesteld van de labelplicht, al gaat het in deze gevallen vermoedelijk zelden om kantoorgebouwen.

Ook wanneer de terugverdientijd van de voor de beoogde kwaliteitsverbetering benodigde energiebesparende maatregelen meer dan 10 jaar is, hoeft niet aan de label C-verplichting te worden voldaan maar mag worden volstaan met het treffen van alle maatregelen met een terugverdientijd tot en met 10 jaar.

Omgevingswet
Bij invoering van de energielabelverplichting in 2018 wees de wetgever er al op dat op het moment dat de verplichting in 2023 wordt gerealiseerd, de Omgevingswet met zijn eigen systematiek en terminologie in werking zou zijn. De werkelijkheid is weerbarstiger, maar op enig moment zal de Omgevingswet er toch komen en als basis fungeren van de labelverplichting.

Onder het systeem van de Omgevingswet, die in werking zal treden op 1 juli 2024, keert de labelverplichting dus vanzelfsprekend terug. In artikel 3.87 Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) keert de bepaling uit het bouwbesluit 2012 één-op-één terug, met dien verstande dat het Besluit energieprestatie gebouwen ook opgaat in het Bbl.

Gebouwen die op 31 december beschikten over een geldig energielabel, gebaseerd op een energie-index van 1,3 of beter zijn uitgezonderd van artikel 3.87 Bbl. Dat houdt verband met het feit dat op 1 januari 2021 een nieuwe methode voor het vaststellen van het energielabel is ingevoerd, waarmee de methodiek van het vereenvoudigd energielabel (VEL) en de Energie-index (EI) is vervallen.

Al in de nota van toelichting bij de wijziging van het Bouwbesluit in 2018 zag de wetgever in dat het binnen de systematiek van de Omgevingswet mogelijk is maatwerkmogelijkheden open te stellen waarmee het bevoegd gezag de mogelijkheid heeft de algemene rijksregels in een specifiek geval aan te passen door middel van een maatwerkvoorschrift. Er werd meegegeven dat in het geval van de label C-verplichting overwogen zou kunnen worden om het bevoegd gezag in bijzondere gevallen te kunnen laten bepalen dat een bedrijf de verplichting niet (volledig) of gefaseerd kan uitvoeren.

Hardheidsclausule
Van een dergelijke ‘hardheidsclausule’ is vooralsnog echter geen gebruik gemaakt. Ook via de zogenoemde ‘experimenteerbepaling’ van artikel 23.3 Omgevingswet, in overeenstemming met waarvan bij AMvB kan worden afgeweken van het bepaalde bij of krachtens de Omgevingswet en (in theorie) dus ook van het bepaalde in het Bbl ten aanzien van de energielabelverplichting, is deze maatwerkmogelijkheid vooralsnog niet geïntroduceerd. Afgaande op de urgentie van energiebesparing, verduurzaming en klimaatadaptatie ligt het niet voor de hand dat bij AMvB afwijkingen ten aanzien van de energie- en milieuprestatie zullen worden toegestaan.

De datum van 1 januari 2023 is vooralsnog dus hard. In beginsel zal het bevoegd gezag dan ook tot handhaving over moeten gaan als het energielabel ontbreekt of het kantoor een lagere klasse heeft dan C. U bent bij dezen dus nogmaals gewaarschuwd.