Neprom: om woningbouwprocedures te bekorten is aanpassing bestuursrecht nodig

Op verzoek van minister De Jonge deed de Neprom onderzoek naar de mogelijkheden om de beroep- en bezwaarprocedures bij woningbouw te bekorten. De Neprom concludeert dat dan vooral de Algemene wet bestuursrecht aangepast moet worden.

Door beroep- en bezwaarprocedures bij woningbouw duurt het vaak jaren voor dat met de bouw kan worden begonnen. Woningzoekenden worden daardoor ernstig gedupeerd. Op verzoek van minister De Jonge voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening deed de Neprom, de vereniging van projectontwikkelaars, onderzoek naar de mogelijkheden om die tijd te bekorten. In het rapport dat de ontwikkelaars de minister aanbieden geven zij concrete adviezen hoe onDe Neprom connodige vertraging kan worden voorkomen.

Minister De Jonge deed tijdens De Dag van de Projectontwikkeling op 19 mei 2022 in Den Haag een oproep om met ideeën te komen om juridische procedures te versnellen. De minister zei daar dat hij zich er erg aan stoort dat procedures eigenlijk altijd de belangen verdedigen van de mensen die al een huis hebben, in plaats van degenen die een huis nodig hebben. Hij hekelde het strategisch omgaan met het maken van bezwaar en de vele vertragingen die daardoor ontstaan. Hij vroeg de Neprom-leden vanuit hun praktijkkennis en ervaring met voorstellen te komen hoe onnodige vertraging kan worden tegengegaan. De Neprom heeft die uitdaging opgepakt en presenteert vandaag de onderzoeksresultaten in het rapport “Terugdringen onnodige vertraging woningbouw door bezwaar- en beroepsprocedures”.

Negen concrete aanbevelingen
Het rapport bevat negen concrete voorstellen voor aanpassing van wet- en regelgeving rondom de ontwikkeling en bouw van nieuwe woningen. De voorstellen zijn er op gericht de tijd te bekorten tussen het moment dat de gemeente een bestemmingsplan vaststelt of een bouwvergunning verleent en het moment dat daadwerkelijk met de bouw begonnen kan worden. In het rapport geeft de Neprom gedetailleerd aan hoe wet- en regelgeving moet worden aangepast zodat plannen en vergunningen sneller onherroepelijk zijn.

De voorstellen variëren van het heroverwegen in brede zin van de functie van de bezwaarschriftprocedure tot het wellicht ontwikkelen van een andere kijk op hoe de Raad van State een zaak beoordeelt. Misschien dat de Raad van State zich meer in de richting van de Hoge Raad kan ontwikkelen.

De meeste voorstellen van de Neprom vergen aanpassing van de Algemene wet bestuursrecht. Ook geeft de Neprom in het rapport een doorkijkje naar de Omgevingswet. Bijvoorbeeld als het om de onderwerpen stikstof en participatie gaat. De voorstellen zorgen ervoor dat besluiten eerder onherroepelijk worden en er zo eerder duidelijkheid is voor omwonenden, woningzoekenden, initiatiefnemers en financiers. Ook gemeenten en de rechterlijke macht worden zo ontlast. Daarmee krijgt de woningproductie een belangrijke impuls.

De Jonge aan zet
De Neprom geeft in haar rapport aan dat zij niet wil tornen aan de individuele belangen van de burger. Bestuurslid Phillip Smits: “Belanghebbenden moeten door middel van bezwaar- en beroepsprocedures hun stem kunnen laten horen bij nieuwe projecten en daar moet ook serieus aandacht aan besteed worden. Het is ons echter een doorn in het oog dat burgers keer op keer via verschillende procedures bezwaar tegen hetzelfde woningproject kunnen maken. Ook als van te voren al duidelijk is dat hun bezwaren volstrekt kansloos zijn. De huidige procedures zijn zo ingericht dat bezwaarmakers de start van de bouw jaren kunnen rekken. We zijn het eens met minister De Jonge dat de huidige procedures veel te veel zijn gericht op de belangen van de mensen die al een huis hebben en veel te weinig op die een huis nodig hebben.” De Neprom dringt er bij minister De Jonge op aan om nu samen met zijn collega Weerwind van Rechtsbescherming voortvarend aan de slag te gaan met de noodzakelijke wetswijzigingen en aan de Tweede Kamer te melden wanneer hij denkt dat de wijzigingen kunnen worden doorgevoerd.

De Neprom-publicatie bevat ook een aantal concrete tips voor ontwikkelaars over hoe zij bij kunnen dragen aan een (voor)spoedige afhandeling van juridische procedures over hun project.